چهارشنبه، ۲۱ شهريور ۱۳۹۷ - ۱۱:۵۰
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «نخستین انسان» ساخته دیمین شزل که در جشنواره تورنتو نمایش داده شد

سفر شخصی

نه، اشتباه نکرده‌ بودیم که دیمین شزل سی‌وسه ساله را یک نابغه فرض کردیم. می‌شود امیدوار بود بر خلاف خیلی از دیگر جوان‌های سینمای این سال‌ها هرگز ناامیدمان نکند. فیلم تازه‌ای که دو سال بعد از لالالند ساخته، پختگی یک فیلم‌ساز باتجربه و سرد و گرم‌چشیده را نشان می‌دهد، چه در نگاه به موضوع و چه در شکل اجرا. داستان زندگی نیل آرمسترانگ و جزئیات همه‌ی اتفاقاتی که از حدود سال 1961 برایش رخ داد تا به سفر تاریخی‌اش در سال 1969 برسد برای چند میلیارد از ساکنان کره‌ی زمین آشناست. شرح ماجرا در خیلی کشورها بخشی از کتاب‌های درسی است. انتخاب این داستان یعنی این که از پیش پذیرفته‌ای هیچ نقطه‌ عطف تکان‌دهنده‌ای نداشته باشی و دستت برای تماشاگر کاملاً رو باشد. خلع سلاح کامل. پس چیزی که باقی می‌ماند پیدا کردن یک زاویه دید تازه است. نبوغ فیلم‌ساز جوان ما همین‌جاست که خودش را نشان می‌دهد: این البته که داستان همان فضانورد افسانه‌ای است، همان نخستین آدمی که بر ماه قدم گذاشت، اما پیراسته از جنبه‌های بیرونی و عمومی‌اش. بخشی از رخدادهای تاریخی را باید نشان داد چون بدون آنها که نمی‌شود سرگذشت قهرمان را پی‌گیری کرد اما فقط در حد لزوم و برای سر پا ماندن خط اصلی قصه. جز این، هر جا فرصت می‌شود می‌رویم به خلوت این آدم. مرگ دختر خردسالش [نگران لو رفتن قصه نباشید، این مال همان دقایق اول فیلم است] مجال این را فراهم می‌کند که از هیاهوی جامعه‌ی بیرونی کنده و شریک خلوت این مرد شویم. بقیه‌ی فیلم همین مسیر را پی می‌گیرد؛ تعقیب سکوت و برکناری مردی دل‌شکسته که سوگواری‌اش را پنهان کرده و در نگاهش عزمی برای انجام عملی بزرگ نشانده که برای مردم دنیا یک معنا دارد، برای خودش معنایی دیگر. او رازی دارد که فقط وقتی روی ماه قدم می‌گذارد برای ما تماشاگرها فاش می‌شود؛ چند دقیقه بعد از این که در یک حرکت دوربین درخشان، از نگاه او خاک مرده و دلهره‌آور آن کره‌ی آبله‌رو و خاکستری را می‌بینیم.

فیلم‌ساز، زاویه دیدش را با انتخاب ساختمان بصری غیرمنتظره‌ی فیلم به نتیجه رسانده:‌ بر خلاف اغلب فیلم‌های به‌اصطلاح «فضایی» تاریخ سینما که مملو از لانگ‌شات‌های مجلل و تأکید بر زرق و برق درون و بیرون سفینه‌ها و پایگاه‌های فضایی‌اند و جذابیت مصنوعات فضاپیمای دوران مدرن را به رخ می‌کشند، این‌جا در سراسر این فیلم دو ساعت و بیست دقیقه‌ای بیش از هشتاد درصد پلان‌ها بسته‌اند و در اغلب سکانس‌ها زاویه دید آرمسترانگ (گاسلینگ) را دنبال می‌کنیم؛ نگاه او را که دارد رؤیای شخصی‌اش را وسط سر و صدای رسانه‌ها، سیاست‌مداران و سازمان‌های فضایی دنبال می‌کند. این همان دست‌مایه‌ی ویپلش و لالالند است: ‌مردی که سرسختانه رؤیایش را دنبال می‌کند حتی اگر به قیمت شکستن قلبش یا مضمحل شدن جسمش تمام شود. دستاورد بزرگ نخستین انسان تبدیل کردن یک واقعه‌ی «عمومی» به سفری شخصی است. و در اجرا هم سند دیگری برای نشان دادن این که با یک «کارگردان» صاحب ایده طرفیم که می‌داند اندازه نما، جای دوربین و چیدن قاب چه معنایی دارد و فیلم‌هایش را برای پرده‌ی بزرگ می‌سازد تا با این کار بی‌رحمانه از کسانی که تصور می‌کنند برای تماشای هر فیلمی می‌شود صبر کرد تا نسخه‌ی ویدئویی‌اش بیاید انتقام می‌گیرد. از صدا هم به درخشان‌ترین شکل برای ساختن فضای ذهنی قهرمان داستان استفاده کرده و نخستین انسان یکی از بهترین صداگذاری‌های سال‌های اخیر را دارد.

این فیلمی است که بعد از نمایش عمومی باید دوباره درباره‌ا‌ش حرف بزنیم. به خیلی از جزئیات نمی‌شود اشاره کرد تا فیلم را ندیده‌اید.

2018-09-12 11:50:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
مجتبی رضایی 24 شهريور 1397 - ساعت: 18:14
به به! کارگردان‌ی که هربار بیشتر شیفته آثارش می‌شیم. بی‌صبرانه منتظرم اکران بشه. با این توضیحات شما به نظرم انتخاب دوباره رایان گاسلینگ هم خودش چالشی بوده.
پاسخ دهید
جمعه ۳ اسفند ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره «هت تریک» ساخته رامتین لوافی

قماربازِ فاتحِ مغلوب

2019-02-22 00:40:31 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره هشتم و آخر)

بیانیه «هیات اصلی داوران»

2019-02-11 16:31:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره هفتم)

چرا سندروم #پایان_باز گریبانگیر جشنواره‌ها شد؟

2019-02-10 12:26:42 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره ششم)

طولانی نساز، شرایط حساس است

2019-02-07 11:43:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره پنجم)

راهنمای جامع تبدیل به یک منتقد واقعی

2019-02-06 14:35:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره چهارم)

منتقدان رحم داشته باشند

2019-02-05 14:26:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره سوم)

صندوق حمایت از کارگردانان بدون فیلمنامه

2019-02-04 11:04:24 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره «غلامرضا تختی» ساخته بهرام توکلی

تختی؛ مردی که گفت نه!

2019-02-03 14:43:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره دوم)

راهنمای جامع سالم‌سازی جشنواره

2019-02-03 11:22:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره یکم)

زد و خوردهای رسانه‌ای با قدرت ادامه دارد

2019-02-02 15:41:03 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۷
مرجان ریاحیمرجان ریاحی

درباره فیلم دوم مونا زندی حقیقی

زیبا مثل بنفشه آفریقایی

2019-02-02 14:40:36 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

«همه می‌دانند» چرا فیلم متوسطی از آب درآمده؟

اصغر فرهادی و مخمصه راز و معما

2018-12-11 03:42:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۹): پل

داستان دو شهر

2018-11-08 10:06:10 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

«مغزهای کوچک زنگ‌زده» و اتهام کپی‌کاری

وقتی از کپی‌کاری حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟

2018-11-05 13:34:49 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وششم

تحریم‌ها اثری نداشت

2018-11-03 09:08:19 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۵ آبان ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وپنجم

احتمال کوچ برنامه نود به شبکه نمایش خانگی

2018-10-27 14:22:26 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وچهارم

بومی‌سازی کن و اسکار

2018-10-20 15:29:40 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۸): اجسام نوک تیز

چاقویی که نمی‌برد

2018-10-18 15:52:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وسوم

حرکت به سوی سینمای خودکفا

2018-10-13 15:50:09 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ودوم

پیشنهاد تاسیس سامانه مردمی جمع‌آوری

2018-10-06 15:04:59 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید