پنجشنبه، ۲۲ شهريور ۱۳۹۷ - ۱۱:۵۹
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره «رم» فیلم تازه آلفونسو کوارون که در جشنواره‌ فیلم تورنتو نمایش داده شد

این قرار است بهترین فیلم سال باشد؟

فیلم جدید آلفونسو کوارون شیر طلای ونیز را برده، نظر موافق بسیاری منتقدان را جلب کرده و احتمالش زیاد است در چند ماه آینده، در فصل جوایز آخر سال، به فیلم اول محافل مختلف تبدیل شود و تا کسب جوایز اصلی گلدن‌گلوب و اسکار هم پیش برود. کوارون در کنار دو رفیق دیگرش (ایناریتو و دل‌تورو) از مبتکرترین و محترم‌ترین سینماگران سال‌های اخیر است و اغلب فیلم‌های این سه نفر برای خیلی‌ها دیدنی و تحسین‌برانگیز بوده. امروز در جشنواره‌ی تورنتو به تماشای فیلم کوارون رفتم با خوش‌بینی فراوان و اطمینانی نسبی به این‌که بهترین فیلم سال را تماشا خواهم کرد. اما نه، اواخر فیلم دیدم باید تلاش ‌کنم تسلیم هیاهوهایی نشوم که در چند سال اخیر دوباره مد شده و خاستگاهش سینما نیست: این نه تنها بهترین فیلم کوارون (آن جور که چند نفر از منتقدان گفته‌اند) نیست بلکه می‌تواند انحرافی نگران‌کننده در مسیرش محسوب شود. رم یک نماینده‌ی تمام‌عیار برای آن جنس سینمایی است که بیانیه‌ی تصویری می‌سازد برای تجسم بخشیدن به عقاید فیلم‌ساز. آن جنس سینما که فقط زمانی روی آدم تأثیر می‌گذارد که یادش رفته باشد اصلاً سینما قرار است به چه کار بیاید: یک دختر خدمتکار مکزیکی به‌عنوان پیشخدمت دائمی یک خانواده‌ی طبقه متوسط در مکزیک سال 1970 که پیشینه، خلق‌وخو و شرایطی کاملاً متفاوت با اربابانش دارد زندگی معمولی و بی‌حادثه‌اش را می‌گذراند تا این‌که دست تقدیر باعث می‌شود شباهت‌های میان او و خانم خانه بیش از تفاوت‌ها ‌شود و حالا هر دو باید درباره‌ی مسائل مبنایی زندگی‌شان تصمیم‌هایی بگیرند. فیلم تلاش می‌کند با فیلم‌برداری سیاه‌وسفید، روایتی ساده، ریتمی بسیار آرام و مکث روی جزئیات زندگی روزمره خودش را نزدیک به سینمای نئورئالیسم نشان دهد که البته آکنده از ارجاعات سمبولیک و معادل‌سازی‌های استعاری هم هست؛ تبدیل همه‌ی ابزارهای روزمره از تفنگ اسباب‌بازی و اتومبیل و هواپیما تا اسباب و لوازم دیگر زندگی به اشیایی نمادین که هم‌زمان کارکردهای مختلفی در ساختار اثر دارند.

مشکل فیلم این است که با خودش صادق نیست: ‌از یک طرف علاقه دارد بپذیریم این تصاویر سیاه‌وسفید، این نمایش باحوصله‌ی زندگی روزمره یعنی رئالیسم و خلق فضایی باورپذیر، از طرف دیگر به دشواری می‌توانید چیزی در دنیای فیلم بیابید که چیده‌شده و انتخاب‌شده به نظر نرسد. در یک سوم پایانی دیگر واضح است فیلم‌ساز می‌خواهد عاقبت شخصیت‌ها به کجا برسد و به همین دلیل با این‌که چند سکانس فوق‌العاده از جهت کار با دوربین و میزانسن می‌سازد، اگر احساساتی نشوید و فریب نخورید چاره‌ای ندارید جز این که یک لحظه در میانه‌ی قدرت‌نمایی تکنیکی فیلم‌ساز مکث کنید و از خودتان بپرسید در سینما این که یک نمای طولانی و بدون قطع خیره‌کننده بگیری مهم‌تر است یا این که همان موقعیت را متواضعانه‌ اما متقاعدکننده بسازی. لزوماً مشکلی با فیلم «چیده‌شده» که همه‌ی اجزایش با دقت انتخاب شده‌اند تا «معنا»ی مورد تأکید فیلم‌ساز را منتقل کنند ندارم به شرط این که لحن فیلم هم در تناسب با این چیده‌شدگی طراحی شده باشد. فیلمی که دارد از شکل روایت و نوع پرداخت بصری یک فیلم رئالیستی درباره‌ی مقطعی از یک زندگی اجتماعی استفاده می‌کند وقتی در مهم‌ترین سکانس‌هایش باورنکردنی به نظر برسد و کاراکترها به دقت مشغول ارتکاب همان اعمالی شوند که فیلم‌ساز دوست دارد، ناگهان متقلبانه به نظر می‌رسد. ناگهان ما از درون دنیایی که فیلم شکل داده بیرون می‌آییم و عوامل فنی پشت دوربین را می‌بینیم که دارند زجر می‌کشند تا پلان‌سکانسی باشکوه بگیرند.

می‌دانم که خیلی‌ها به روش فیلم‌سازی کوارون در فیلم تازه‌اش می‌گویند «شاعرانه» و فیلم را دقیقاً بابت همین چیزهایی که از نظر من متقلبانه است ستایش خواهند کرد خصوصاً که از جهت مضمونی هم رم فیلمی است که می‌تواند با عشق تقدیم شود به همه‌ی زن‌های ستم‌کشیده‌ی تاریخ که مردها و مردانگی متظاهرانه‌شان را تحمل کرده‌اند. مردهایی که از خردسالی تا کهنسالی با اسباب‌بازی‌های مختلف‌شان فقط مشغول تظاهرند و نمایش رجولیت. این فیلمی است که حتی هواداران جنبش «می‌ تو» را هم عمیقاً خرسند خواهد کرد. مبارک همه‌شان باشد. من اما هنوز ترجیح می‌دهم با خودم صادق باشم و منتظر بمانم فیلم کوچک اما درستی ببینم که به جای این همه تقلا برای ساختن ایماژهای شاعرانه، نوری بتاباند بر همین زندگی عادی از زاویه‌ای که من ندیده‌ام و نفهمیده‌ام. کار هنرمند این نیست که ابتدا بنشیند تصمیم بگیرد چه می‌خواهد بگوید و بعد قطعه‌هایی از زندگی را بچیند کنار هم تا عقاید او را شرح دهد. کار هنرمند این است که ابتدا زندگی را جوری دوباره‌سازی کند که ما باورش کنیم و بعد، بدون این‌که حواس‌مان باشد به نقطه‌ای که او می‌خواهد خیره شویم و با خودمان بگوییم عجب، زندگی چنین چیزی است و ما نمی‌دانستیم.   

2018-09-13 11:59:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
اشکان 29 شهريور 1397 - ساعت: 00:10
Children of man خیلی خوب بودpan'sهم خوب بود
پاسخ دهید
شنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ام

راهنمای انتخاب سوژه مجاز

2018-09-22 12:37:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و نهم

طرح ملی رده‌بندی چهره‌ها

2018-09-15 14:18:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «همه می‌دانند» که در جشنواره‌ تورنتو نمایش داده شد

کدام اصغر فرهادی؛ مساله این است!

2018-09-15 13:33:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «نخستین انسان» ساخته دیمین شزل که در جشنواره تورنتو نمایش داده شد

سفر شخصی

2018-09-12 11:50:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۷ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هشتم

انتخاب، وظیفه شماست!

2018-09-08 12:12:04 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۰ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هفتم

راهکارهای بنیادین برای کاهش تنش‌ها

2018-09-01 14:18:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و ششم

تکثیر تاسف‌انگیز دموکراسی

2018-08-25 15:22:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۶): تاج

اهمیت ملکه بودن

2018-08-23 16:25:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و پنجم

جوابیه پول‌های نامعلوم به افکار عمومی

2018-08-18 12:41:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

برای عزت‌الله انتظامی و همه لحظه‌های خوبی که به یادگار گذاشت

دلم می‌خواد تو لاله‌زار راه برم...

2018-08-17 14:49:28 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و چهارم

کالای لوکس «سینما» را جمع‌آوری کنید!

2018-08-11 14:20:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

یادداشتی درباره «ماموریت غیرممکن ۶»

زنده باد پاپ کورن!

2018-08-04 11:48:39 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و سوم

مکتب مدیریت آباژور

2018-08-04 10:35:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و دوم

پایان دوران توضیح و عذرخواهی

2018-07-28 12:35:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۰ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و یکم

تشکیل کارگروه توجیه رسانه‌ها

2018-07-21 13:49:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۳ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیستم

گزارش مدیریت جهان در هفته‌ای که گذشت

2018-07-14 10:49:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۶ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره نوزدهم

فروش هنر دولتی به نرخ آزاد + سند

2018-07-07 14:01:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۳ تير ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۵): بحران در شش صحنه

عقاید یک دلقک

2018-07-04 15:49:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۹ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هجدهم

محل تحویل دلار و طلای شما + عکس

2018-06-30 14:15:46 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هفدهم

مرز حیا کجاست؟

2018-06-23 12:51:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید