چهارشنبه، ۴ مهر ۱۳۹۷ - ۱۱:۴۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۷): فصل دوم «۱۳ دلیل برای...»

وقتی هدف وسیله را توجیه می‌کند

اغلب سریال‌هایی که در یک سال و چند ماه اخير در صفحه‌ی «دروغ‌های حقیقی» درباره‌شان نوشته‌ام، در میانه‌های راه بودند و گرچه خودم ادامه‌ی تک‌تک‌شان را (به‌جز آینه‌ی سیاه البته) تماشا کرده‌ام، تا امروز درباره‌ی فصل‌های جدید هیچ کدام یادداشت جدیدی ننوشته‌ام. به‌هرحال قرار نیست که بیننده‌ی یک سریال تلویزیونی در هر فصل جدید اثر محبوب‌اش با تغییر و تحول داستانی یا ساختار غیرمنتظره‌ای روبه‌رو شود که دلیلی برای نوشتن درباره‌ي ادامه‌ی سریال به‌وجود آورد. اما در ماه‌های اخیر فصل‌های دوم دو سریال حکایت ندیمه و ۱۳ دلیل برای... این پیش‌فرض را شکستند. دو سریالی که هر دو زمينه‌ي ادبی دارند و داستان‌های مرجع هر دو، در پایان فصل اول به انتها رسیدند. مارگارت اتوود، نویسنده‌ی سرشناس حکایت ندیمه در نوشته شدن داستان فصل دوم نقش محوری برعهده داشت و همین کمک کرد که ادامه‌ی این قصه‌ی غریب ترسناک، اگرچه در مسیری کاملا متفاوت از فصل اول، به‌شکلی گسترش پیدا کند که بیننده متوجه گسستی بین فصل‌ها نشود. اما حکایت ۱۳ دلیل برای... کاملا متفاوت است. البته نه فقط به‌دلیل غیبت کامل نویسنده‌ی داستان (جف آشر) در سیر تولید ادامه‌ی سریال، بلکه به‌خاطر تمامی حواشی‌ای که بعد از پخش فصل اول پیش آمد و ساخت فصل دوم را تا مرز تعطیلی هم پیش برد.

همان‌طور که قبلاً در چهارمين یادداشت این ستون درمورد فصل اول ۱۳ دلیلی برای... نوشته بودم، درحالی‌که هدف سازندگان سریال آگاه کردن جامعه و مادر و پدرها نسبت به وضعیت روانی ناپایدار نوجوان‌ها و خطرهای آزار سایبری بوده است، تأثیر روانی آن کاملا مخالف هدف ساختش بود. دقیق‌تر بگویم، فصل اول این سریال این توانایی بالقوه را داشت که بیننده‌ی نوجوان خود را قانع کند که خودکشی بهترین راه است برای انتقام گرفتن از همه‌ی آنهایی که آزارت می‌دهند؛ از مادر و پدر گرفته تا معلم و دوست و آشنا. نکته‌ای که به اعتراض‌های گسترده‌ی روان‌شناس‌ها و معلم‌ها در کشورهای مختلف دنیا انجامید.

از همان وقتی که مدیران نت‌فلیکس بی‌توجه به همه‌ی اعتراض‌ها کار خود را پیش بردند، شاید می‌شد حدس زد که قصدشان ساختن فصل دومی است که این بار بیش از آن‌که به داستان و روایت‌اش اهمیت دهد، سعی داشته باشد هشدار اجتماعی اخلاقی خود را واضح‌تر بیان کند. اما چیزی که نمی‌شد حدس زد، این بود که آنها برای رسیدن به هدف‌شان، روایت و قصه و شخصیت را قربانی کنند و پیام‌شان را با حذف تمامی این موانع دردسرآفرین، بدون هیچ‌گونه پرده‌پوشی توی چشم بیننده فرو کنند. و چیزی که دیگر به‌هیچ‌وجه نمی‌شد حدس زد، نتیجه‌ی این کار بود: این‌که چنان با اطمینان و بی‌خجالت در این مسیر قدم بردارند که اغلب تماشاگران نه‌تنها واقعا تحت‌تأثیر قرار بگیرند، بلکه حتی متوجه نشوند چیزی که دارند تماشا می‌کنند، دیگر نه منطقی دارد، نه گره‌ی داستانی واقعی و نه فراز و فرود شخصیتی. همان كاري که تلویزیون خودمان دهه‌هاست سعی دارد انجام دهد.

داستان فصل دوم ۱۳ دلیل برای... چند ماه بعد از وقایع فصل اول اتفاق می‌افتد؛ یعنی هم‌زمان با شروع جلسات دادگاه برای رسیدگی به شکایت مادر هانا از دبیرستان محل تحصیل او. بهانه‌ای فوق‌العاده برای پیش کشیدن پای همه‌ی شخصیت‌های این سریال پرکاراکتر و دادن وقت کافی به تک‌تک آنها برای خیره شدن در اعماق بدی‌هایی که در حق هانا کردند. این‌که عذاب وجدان بگیرند و عمیقا متأسف شوند بابت اعمال‌شان. بعضی نشان دهند که چقدر شخصیت زبونی دارند و بعضی برعکس، متحول شوند. روح هانا هم در این ميانه آویزان کاراکتر اصلی سریال، کِلِی شود و بیننده حس کند حتی کسی که خودکشی کرده هم از کارش پشیمان است. و بعد، برای آن‌که بیننده‌ها خیلی هم دل‌شان به حال هانا نسوزد و فکر نکنند که او فرشته‌ای بی‌نقص بوده، ناگهان نقاطی تاریک از گذشته‌ی او آشکار کنند تا مخاطب ببیند که حتی خود هانا هم سابقه‌ی آزار و اذیت هم‌کلاسی‌هایش را دارد. درنهایت هم تماشاگر ببیند همه مقصر بودند و نمی‌شود انگشت اتهام را به سمت یک نفر (مثلا دبیرستان هانا) گرفت. هیچ‌کس صددرصد مقصر نیست به جز برایس که البته اگر خوب بنگریم، می‌بینیم که پدر و مادرش مسئول تربیت چنین جرثومه‌ای هستند و این بچه چندان گناهی ندارد. یک دنباله‌ی به‌شدت پیام‌دار، بی‌منطق و گاهی ابلهانه که واقعا خوب ساخته شده و کاملا به هدفش می‌رسد. یعنی مخاطبی که با دیدن فصل اول به این نتیجه رسیده که خودکشی چندان هم کار بدی نیست، با دیدن فصل دوم می‌فهمد که نه، خیلی کار نادرستي است و نتیجه‌اش اگرچه کماکان انتقام گرفتن است، اما طعم این انتقام اصلا شیرین نیست.

و می‌دانید جالب چیست؟ این‌که سازندگان اثر دیگر اصلا دنبال قصه‌ی هانا نیستند و فصل دوم را هم به شکلی پیش بردند که موضوعاتی بسیار وسیع‌تر مطرح شود و جوری آن را تمام کردند که فصل سومی هم در ادامه‌اش بیاید. راستش هیچ‌کس منکر مشکلات به‌غایت پیچیده‌ای که نوجوان‌ها در مدرسه و خانواده پیدا می‌کنند، نیست. هیچ‌کس هم هنوز دقیقا نمی‌داند تأثیر دنیای دیجیتال بر زندگی نوجوان‌های امروز تا کجاها خواهد رسید. اما این مدل پرداختن به معضلات قرار است جواب دهد واقعا؟ چون همان‌طور که گفتم سازندگان سریال کاملا آگاهانه دارند چنین اثر گل‌درشتی تولید می‌کنند و هدف‌شان ظاهرا آگاه کردن نوجوان‌ها و اخطار دادن به خانواده‌ها و مدارس است. نمی‌دانم. باید چند سالی صبر کرد تا نتیجه‌ی چنین راه‌حل‌هایی را دید.

فصل دوم ۱۳ دلیل برای اواسط بهار امسال در سیزده اپیزود روی شبکه‌ی نت‌فلیکس قرار گرفت.

2018-09-26 11:47:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
محمد 4 مهر 1397 - ساعت: 23:24
من چون فصل دوم سریال رو ندیدم نمیتونم در موردش نظر بدم اما باتوجه به اینکه مقالات قبلیتون رو خوندم و موافق بودم احتمالا در این مورد هم باهاتون موافق باشم. فقط خواستم یه نکته عرض کنم که مدنظر داشته باشید، همیشه لازم نیست برای نقد محتوای یک اثر خصوصا سینمایی به همان اصول اولیه و سابق مراجعه کرد، گاهی باید بین مخاطبین و جامعه هدف جستجویی انجام بدیم و بعد اون اثر رو نقد کنیم. عرضم اینه که جنبش me too و times up که سال قبل فراتر از انتظار صدا کرد و خیلی حقایق رو آشکار کرد از همین سریال سیزده دلیل الهام گرفت، سریال شاید به نحوی خودکشی رو بهترین راه معرفی کنه (که انصافا در جامعه رو به زوال ما هم همینطور هست!!) اما خیلی چیزای دیگه هم میگه که شاید منتقدین عزیز از سر لج یا شاید هم "کاسه داغتر از آش شدن" اونهارو نمیشنون! بعنوان مثال همین سکوت نکردن در مقابل ظلم هایی که به شما میشه، همدیگر رو قضاوت نکردن، انتخاب دوست های مناسب... منتقدین عزیز اینهارو نمیبینند و فقط خودکشی رو از سریال بولد کردن؟ یک سریالی که مورد پسند نوجوانان و جوانان قرار گرفته رو انقدر بکوبیم تا به جوانان ثابت بشه هرچیزی رو که اونها میپسندن ما مخالفش هستیم!!
پاسخ دهید
رضوانه 28 مهر 1397 - ساعت: 16:38
مرسی اقعأ بابت این نگاهتون.به شدت موافقم
شنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وچهارم

بومی‌سازی کن و اسکار

2018-10-20 15:29:40 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۸): اجسام نوک تیز

چاقویی که نمی‌برد

2018-10-18 15:52:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وسوم

حرکت به سوی سینمای خودکفا

2018-10-13 15:50:09 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ودوم

پیشنهاد تاسیس سامانه مردمی جمع‌آوری

2018-10-06 15:04:59 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۷ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ویکم

طرح مالیات بر سیاه‌نمایی افزوده

2018-09-29 12:57:50 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ام

راهنمای انتخاب سوژه مجاز

2018-09-22 12:37:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و نهم

طرح ملی رده‌بندی چهره‌ها

2018-09-15 14:18:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «همه می‌دانند» که در جشنواره‌ تورنتو نمایش داده شد

کدام اصغر فرهادی؛ مساله این است!

2018-09-15 13:33:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۲ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره «رم» فیلم تازه آلفونسو کوارون که در جشنواره‌ فیلم تورنتو نمایش داده شد

این قرار است بهترین فیلم سال باشد؟

2018-09-13 11:59:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «نخستین انسان» ساخته دیمین شزل که در جشنواره تورنتو نمایش داده شد

سفر شخصی

2018-09-12 11:50:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۷ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هشتم

انتخاب، وظیفه شماست!

2018-09-08 12:12:04 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۰ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هفتم

راهکارهای بنیادین برای کاهش تنش‌ها

2018-09-01 14:18:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و ششم

تکثیر تاسف‌انگیز دموکراسی

2018-08-25 15:22:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۶): تاج

اهمیت ملکه بودن

2018-08-23 16:25:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و پنجم

جوابیه پول‌های نامعلوم به افکار عمومی

2018-08-18 12:41:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

برای عزت‌الله انتظامی و همه لحظه‌های خوبی که به یادگار گذاشت

دلم می‌خواد تو لاله‌زار راه برم...

2018-08-17 14:49:28 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و چهارم

کالای لوکس «سینما» را جمع‌آوری کنید!

2018-08-11 14:20:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

یادداشتی درباره «ماموریت غیرممکن ۶»

زنده باد پاپ کورن!

2018-08-04 11:48:39 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و سوم

مکتب مدیریت آباژور

2018-08-04 10:35:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و دوم

پایان دوران توضیح و عذرخواهی

2018-07-28 12:35:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید