جمعه، ۶ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۵:۰۳
پدرام رضایی‌زادهپدرام رضایی‌زاده

«بادیگارد»، پیش‌داوری‌ها و زامبی‌های فرهنگی

تقدیم به ابراهیم با عشق و نفرت

1. احمد محمود، ابراهیم گلستان، هوشنگ گلشیری، غلامحسین ساعدی، صادق هدایت؛ این نام‌ها چه کلمات و ترکیب‌هایی را به یاد شما می‌آورند؟ قله، شاهکار، غیرقابل انکار، بهترین‌های ادبیات داستانی ایرانی، کتاب‌های بالینی، به یادماندنی، یا شاهد هم دایم الخمر، فاسد، فراماسون، بیمار جنسی، خودفروخته، کپی و غرب‌زده؟ سال‌هاست که اینجا، یعنی در کشور محمود و گلستان و گلشیری و ساعدی و هدایت، آدم‌هایی هم هستند که تمام تلاش‌شان حذف کردن و نادیده گرفتن و کم ارزش جلوه دادن این نام‌ها و همه‌ی نام‌هایی است که در این گروه و مجموعه قرار می‌گیرند. بعضی‌هایشان مزدورند، بعضی‌ها به کارشان ایمان دارند. در بهترین حالت، بولتن و کتاب منتشر می‌کنند، در سایت‌ها و روزنامه‌هایشان پرونده‌سازی می‌کنند، از ابزارهای قانونی مثل لغو مجوز و توقیف کمک می‌گیرند، برنامه می‌سازند، بایکوت می‌کنند و در بدترین حالت...

سال‌هاست که کسانی دیوار کشیده‌اند و یک طرف مرز ایستاده‌اند و به این نام‌ها و همه‌ی آن‌هایی که آن طرف مرز قرار می‌گیرند تاخته‌اند و گروه دیگری هم بوده‌اند که به این رفتار، به این نگاه حذفی، به این پرونده سازی و رد اثر به بهانه‌ی صاحب اثر و این بغض و کینه‌ی تمام نشدنی اعتراض کرده‌اند. و خب، سال‌هاست که گلشیری، گلشیری است و محمود، محمود مانده است و کتاب‌های گلستان و ساعدی خریدار دارد و کسی به نام و گرد پای صادق هدایت هم نمی‌رسد. قله‌های ادبیات داستانی هنوز سرجایشان هستند، بی‌توجه به مرزها و خط قرمزهای تمام این سال‌ها و جنگی که میان مرزنشین‌ها در گرفته است، میان زامبی‌های فرهنگی و آدم‌ها.

2. بادیگارد بسیار بهتر از چیزی بود که فکر می‌کردم؛ اصلاح می‌کنم، بادیگار بسیار بهتر از ذهنیتی بود که بعضی دوستان منتقد و روزنامه‌نگار برایم ساخته بودند. همان‌ها که روزگاری به دروغ پردازی و بولتن سازی و انگ زدن و نادیده گرفتن معترض بودند، حالا فیلم حاتمی‌کیا را «ضد مردمی»، «ضد امنیت ملی»، «سفارشی»، «حکومتی» و «شعارزده» می‌خوانند یا دست کم آن را کپی بی‌ارزش و کم‌اهمیتی از «آژانس شیشه‌ای» می‌دانند. من اما نه می‌خواهم و نه می‌توانم از بادیگارد حاتمی‌کیا شاهکار بسازم و نه چشم بر مشکلات و سکانس‌ها و خرده روایت‌های بد و اضافی آن ببندم. همه حرف من در این یادداشت این است که بعد از این همه سال اعتراض و ادا و اطوار روشنفکری و دگراندیش نمایی، داریم کم‌کم شبیه زامبی‌های پرونده‌سازی می‌شویم که کم و بیش، سهمی از چوب و دندان و ناخن و تهمت‌ها و نفرت‌شان  برده‌ایم. گیرم که اصلاً حال‌مان  از حاتمی‌کیا و حرف‌های تند و تیزش به‌هم بخورد، این چه ربطی به بادیگارد جذاب، سرگرم‌کننده و خوش ساختی دارد که چندجایی استانداردهای ژانر خودش را - در سینمای ایران - جابه‌جا می‌کند و آن‌قدر درست و دقیق و حساب شده پیش می‌رود که در پایان مخاطبش را - مخاطبی که هیچ شباهتی به جهان فکری حاتمی‌کیا ندارد - متاثر می‌کند؟  بله، می‌شود درباره شعارهای گل درشت فیلم و نیش و کنایه‌های پیدا و پنهانش هم حرف زد، یا از سکانس ناامید کننده‌ی تیمار حیدر مجروح در خانه نوشت و از شاخ و برگ‌های اضافه یا حتی مک‌گافین ابتدای فیلم، می‌شود درباره‌ی «سینما» حرف زد، اما نمی‌توان بادیگارد را ندید، بایکوت‌اش کرد یا وقت نوشتن از آن بغض و کینه‌های قدیمی را به یادآورد؛ همان کاری که زامبی‌ها، تمام این سال‌ها کرده‌اند...

3. حاتمی‌کیا هیچ وقت شخصیت محبوب من نبوده است. سال‌هاست که به جز فیلم‌سازی حرف هم می‌زند و حرف‌هایش هم گاهی بیش‌تر از فیلم‌هایش من را عصبانی کرده است. همین حرف زدن اما، در روزگاری که در این کشور هیچ‌کس جز سیاست‌مدارها و سیاست زده‌ها حرف نمی‌زند، در روزگاری که نویسنده و بازیگر و کارگردان و روزنامه‌نگارش گرفتار عافیت‌طلبی و ریا شده‌اند، برای منِ بیرون گود ایستاده غنیمت است. بزرگ‌ترین مشکل من با ابراهیم حاتمی‌کیا اما شاید این است که نمی‌دانم وسط این دعوای همیشگی، بالاخره طرف کیست. باید مراقب‌اش بود یا می‌توان به او اعتماد کرد. حاتمی‌کیا مجموعه‌ای است از همه‌ی شخصیت‌هایی که این سال‌ها خلق کرده است، شخصیت‌های دودل، معترض، عصیان‌گر، سرکش، غیرقابل پیش‌بینی و اصول‌گرایی که در فیلم‌هایش دیده‌ایم، شخصیت‌هایی که انگار تار و پودشان هم با شک و تردید آمیخته است؛ در «آزانس شیشه‌ای»، «موج مرده» و «به رنگ ارغوان» مثلاً ، در «ارتفاع پست» حتی یا اینجا و الان در «بادیگارد». دون کیشوت‌هایی که گاه به جنگ آسیاب بادی‌ها می‌روند و گاه قهرمانی می‌شوند دوست داشتنی. خیال می‌کنم چند دهه بعد، درباره‌ی او و اصولش بهتر می‌توانند قضاوت کنند، همان‌طور که درباره‌ی ما و زامبی‌ها و شعارها و ادعاها و رفتارهایمان قضاوت خواهند کرد. در روزگاری که «مهاجر» و «برج مینو» و «دیده‌بان» سرجایشان مانده‌اند، «از کرخه تا راین» جای خودش را دارد و «آژانس شیشه‌ای» را احتمالاً دوباره و دوباره خواهند دید، کسانی هم پیدا می‌شوند که درباره‌ی حاتمی‌کیا، مهرجویی، کیمیایی، فرهادی و البته آدم‌ها و زامبی‌ها حرف بزنند. دیگر انتخاب با شماست، دوست دارید در کدام دسته باشید؟

2016-03-25 15:03:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۳)
پویا 19 فروردين 1395 - ساعت: 00:56
آره. منم با نویسنده مطلب تا جایی موافقم. واقعا داره با حاتمی کیا و بعضی فیلم ساز های مثل ایشون برخورد جناحی میشه. من دوبار بادیگارد رو دیدم. فیلمنامه و بازی پرستویی رو دوست ندارم زیاد ولی کارگردانی فیلم خوبه.بادیگارد لایق این همه هجمه نیست. در کل فیلمی ه که یه بار دیدنش ارزشمند ه
پاسخ دهید
Rocky 7 فروردين 1395 - ساعت: 20:32
با سلام،
یک پرسش ساده و سرراست: آیا فیلم «آژانس شیشه‎ای» - یعنی نقطه‎ی عطف کارنامه‎ی جناب حاتمی‎کیا به زعمِ نویسنده‎ی این مطلب که این‎طور که فرموده‎اند قرار است در آینده دوباره و دوباره دیده شود - یک بازسازیِ کرکتربه‎کرکتر و سکانس‎به‎سکانس از فیلم «بعدازظهر سگی» سیدنی لومت نیست؟
با آرزوی روزگاری بهتر..
پاسخ دهید
پدرام 8 فروردين 1395 - ساعت: 19:55
البته یک "احتمالاً " کوچک در آن جمله هست که نمی دانم چرا شما نادیده اش گرفته اید.
درباره ی بعد از ظهر سگی و شباهتهای بی شمارش به آژانس شیشه ای هم (هرچند برخلاف شما معتقدم بازسازی سکانس به سکانس نیست) چند سال پیش در روزنامه اعتماد چیزکی نوشته بودم. خیلی های دیگر هم همان سال نمایش آژانس شیشه ای درباره همین شباهتها نوشتند و حرف زدند و آقای حاتمی کیا هم همان موقع در اظهار نظری بسیار عجیب گفتند که فیلم لومت را ندیده اند. در کل فکر می کنم موضوع, موضوع تازه ای نیست و به گمانم اهمیت آژانس شیشه ای هم بیشتر در تصویر روشنی است که از یک دوره تاریخی، جامعه ما و مصائبش می دهد.
ممنونم از توجهتون.
David 6 فروردين 1395 - ساعت: 17:38
نظرگاه البته خوب بنظر ميرسد ولي وقتي باساير تراوشات ذهني حاتمي كيا و پايبوس رفتنهايي كه بهيچ وجه اجباري بنظرنميرسد كنارهم قرار ميگيرن مهوع ميشوند
پاسخ دهید
rle 12 فروردين 1395 - ساعت: 16:42
نمیدونم این ضعف رو میشه بپای بازیگر گذاشت یا گارگردان اگر که تحمل میکنند و تنها از نقد ها کنار میشینند و استفاده میکنند / اینکه چرا بازیگر ایرانی حالت استاده سلاح در دست رو ازش بازی نمی گیرن نمیدونم شایدم تا حالا از خدمت در حضور کارکردان و در انتها سینما میترسند و اون رو انگاری خدمت سربازی و ترس تکراری روزمره از ان میدانند ولی هر چی هست این حس نادرست رو من از عکس پایین سایت از بادیکارد گرفتم که خیلی در استادن با سلاح حس نیست انگار همون فقط ترسه.
شنبه ۱ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هشتم

جهانی بیاندیشیم، محلی عمل کنیم

2018-04-21 12:20:43 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۶ فروردين ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هفتم

دلار ارزان ویژه جشنواره موجود است

2018-04-15 12:45:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۸ فروردين ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره ششم

استمرار موفقیت‌های ما در سال نو

2018-04-07 14:31:19 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره پنجم

خدمات توجیه و توقیف، طبق تعرفه‌ مصوب

2018-03-17 10:54:40 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره چهارم

ارائه مشاوره انواع اعتراض و بیشتر از آن

2018-03-11 13:35:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (30): شکارچی ذهن

دوستی با اژدها

2018-03-08 15:37:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۲ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سوم

مردی که گِل می‌گرفت، رفته است

2018-03-03 13:45:05 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره دوم

هر هنرمند عزیز، یک مبارز

2018-02-24 10:04:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۹): این ما هستیم

مردی که آنجا نبود

2018-02-22 11:35:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره یکم

گزارش وضعیت کنونی یا اصغر، تو کجایی؟

2018-02-17 14:32:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۸): شرلوک

در جست‌وجوی قطعه گم‌شده

2018-02-14 18:59:34 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
محمدصادق شایستهمحمدصادق شایسته

در حاشیه آراء داوران جشنواره فجر

مغزهای کوچک «ما» زنگ زده؟!

2018-02-12 05:39:35 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

داوران و مدیران محترم جشنواره، بازی پیچیده تقسیم جوایز را باختید!

2018-02-12 00:35:31 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره آخر)

بیانیه‌ هیات داوران اصلی

2018-02-11 15:04:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۰ بهمن ۱۳۹۶
مهدی امیرپورمهدی امیرپور

«عرق سرد» و روایتی منصفانه علیه هیجان‌زده‌های توییتر

مرد ظالم یا مرد عاشق؟

2018-02-09 23:55:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۰ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

هفت نکته درباره سه فیلم «سرو زیر آب»، «تنگه ابوقریب» و «ماهورا»

نادیده‌های جنگ، سه دهه بعد

2018-02-09 15:09:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره سوم)

در «Only God Can Judge Me» فرماید

2018-02-08 15:13:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۷): ساینفلد

مورد عجیب جری ساینفلد

2018-02-07 11:36:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶
مرجان ریاحیمرجان ریاحی

درباره اولین فیلم بلند نیما اقلیما

قصه امیر

2018-02-06 17:52:45 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره دوم)

اسب را زحمت نده، ابراهیم!

2018-02-06 06:15:20 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید