جمعه، ۶ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۵:۰۳
پدرام رضایی‌زادهپدرام رضایی‌زاده

«بادیگارد»، پیش‌داوری‌ها و زامبی‌های فرهنگی

تقدیم به ابراهیم با عشق و نفرت

1. احمد محمود، ابراهیم گلستان، هوشنگ گلشیری، غلامحسین ساعدی، صادق هدایت؛ این نام‌ها چه کلمات و ترکیب‌هایی را به یاد شما می‌آورند؟ قله، شاهکار، غیرقابل انکار، بهترین‌های ادبیات داستانی ایرانی، کتاب‌های بالینی، به یادماندنی، یا شاهد هم دایم الخمر، فاسد، فراماسون، بیمار جنسی، خودفروخته، کپی و غرب‌زده؟ سال‌هاست که اینجا، یعنی در کشور محمود و گلستان و گلشیری و ساعدی و هدایت، آدم‌هایی هم هستند که تمام تلاش‌شان حذف کردن و نادیده گرفتن و کم ارزش جلوه دادن این نام‌ها و همه‌ی نام‌هایی است که در این گروه و مجموعه قرار می‌گیرند. بعضی‌هایشان مزدورند، بعضی‌ها به کارشان ایمان دارند. در بهترین حالت، بولتن و کتاب منتشر می‌کنند، در سایت‌ها و روزنامه‌هایشان پرونده‌سازی می‌کنند، از ابزارهای قانونی مثل لغو مجوز و توقیف کمک می‌گیرند، برنامه می‌سازند، بایکوت می‌کنند و در بدترین حالت...

سال‌هاست که کسانی دیوار کشیده‌اند و یک طرف مرز ایستاده‌اند و به این نام‌ها و همه‌ی آن‌هایی که آن طرف مرز قرار می‌گیرند تاخته‌اند و گروه دیگری هم بوده‌اند که به این رفتار، به این نگاه حذفی، به این پرونده سازی و رد اثر به بهانه‌ی صاحب اثر و این بغض و کینه‌ی تمام نشدنی اعتراض کرده‌اند. و خب، سال‌هاست که گلشیری، گلشیری است و محمود، محمود مانده است و کتاب‌های گلستان و ساعدی خریدار دارد و کسی به نام و گرد پای صادق هدایت هم نمی‌رسد. قله‌های ادبیات داستانی هنوز سرجایشان هستند، بی‌توجه به مرزها و خط قرمزهای تمام این سال‌ها و جنگی که میان مرزنشین‌ها در گرفته است، میان زامبی‌های فرهنگی و آدم‌ها.

2. بادیگارد بسیار بهتر از چیزی بود که فکر می‌کردم؛ اصلاح می‌کنم، بادیگار بسیار بهتر از ذهنیتی بود که بعضی دوستان منتقد و روزنامه‌نگار برایم ساخته بودند. همان‌ها که روزگاری به دروغ پردازی و بولتن سازی و انگ زدن و نادیده گرفتن معترض بودند، حالا فیلم حاتمی‌کیا را «ضد مردمی»، «ضد امنیت ملی»، «سفارشی»، «حکومتی» و «شعارزده» می‌خوانند یا دست کم آن را کپی بی‌ارزش و کم‌اهمیتی از «آژانس شیشه‌ای» می‌دانند. من اما نه می‌خواهم و نه می‌توانم از بادیگارد حاتمی‌کیا شاهکار بسازم و نه چشم بر مشکلات و سکانس‌ها و خرده روایت‌های بد و اضافی آن ببندم. همه حرف من در این یادداشت این است که بعد از این همه سال اعتراض و ادا و اطوار روشنفکری و دگراندیش نمایی، داریم کم‌کم شبیه زامبی‌های پرونده‌سازی می‌شویم که کم و بیش، سهمی از چوب و دندان و ناخن و تهمت‌ها و نفرت‌شان  برده‌ایم. گیرم که اصلاً حال‌مان  از حاتمی‌کیا و حرف‌های تند و تیزش به‌هم بخورد، این چه ربطی به بادیگارد جذاب، سرگرم‌کننده و خوش ساختی دارد که چندجایی استانداردهای ژانر خودش را - در سینمای ایران - جابه‌جا می‌کند و آن‌قدر درست و دقیق و حساب شده پیش می‌رود که در پایان مخاطبش را - مخاطبی که هیچ شباهتی به جهان فکری حاتمی‌کیا ندارد - متاثر می‌کند؟  بله، می‌شود درباره شعارهای گل درشت فیلم و نیش و کنایه‌های پیدا و پنهانش هم حرف زد، یا از سکانس ناامید کننده‌ی تیمار حیدر مجروح در خانه نوشت و از شاخ و برگ‌های اضافه یا حتی مک‌گافین ابتدای فیلم، می‌شود درباره‌ی «سینما» حرف زد، اما نمی‌توان بادیگارد را ندید، بایکوت‌اش کرد یا وقت نوشتن از آن بغض و کینه‌های قدیمی را به یادآورد؛ همان کاری که زامبی‌ها، تمام این سال‌ها کرده‌اند...

3. حاتمی‌کیا هیچ وقت شخصیت محبوب من نبوده است. سال‌هاست که به جز فیلم‌سازی حرف هم می‌زند و حرف‌هایش هم گاهی بیش‌تر از فیلم‌هایش من را عصبانی کرده است. همین حرف زدن اما، در روزگاری که در این کشور هیچ‌کس جز سیاست‌مدارها و سیاست زده‌ها حرف نمی‌زند، در روزگاری که نویسنده و بازیگر و کارگردان و روزنامه‌نگارش گرفتار عافیت‌طلبی و ریا شده‌اند، برای منِ بیرون گود ایستاده غنیمت است. بزرگ‌ترین مشکل من با ابراهیم حاتمی‌کیا اما شاید این است که نمی‌دانم وسط این دعوای همیشگی، بالاخره طرف کیست. باید مراقب‌اش بود یا می‌توان به او اعتماد کرد. حاتمی‌کیا مجموعه‌ای است از همه‌ی شخصیت‌هایی که این سال‌ها خلق کرده است، شخصیت‌های دودل، معترض، عصیان‌گر، سرکش، غیرقابل پیش‌بینی و اصول‌گرایی که در فیلم‌هایش دیده‌ایم، شخصیت‌هایی که انگار تار و پودشان هم با شک و تردید آمیخته است؛ در «آزانس شیشه‌ای»، «موج مرده» و «به رنگ ارغوان» مثلاً ، در «ارتفاع پست» حتی یا اینجا و الان در «بادیگارد». دون کیشوت‌هایی که گاه به جنگ آسیاب بادی‌ها می‌روند و گاه قهرمانی می‌شوند دوست داشتنی. خیال می‌کنم چند دهه بعد، درباره‌ی او و اصولش بهتر می‌توانند قضاوت کنند، همان‌طور که درباره‌ی ما و زامبی‌ها و شعارها و ادعاها و رفتارهایمان قضاوت خواهند کرد. در روزگاری که «مهاجر» و «برج مینو» و «دیده‌بان» سرجایشان مانده‌اند، «از کرخه تا راین» جای خودش را دارد و «آژانس شیشه‌ای» را احتمالاً دوباره و دوباره خواهند دید، کسانی هم پیدا می‌شوند که درباره‌ی حاتمی‌کیا، مهرجویی، کیمیایی، فرهادی و البته آدم‌ها و زامبی‌ها حرف بزنند. دیگر انتخاب با شماست، دوست دارید در کدام دسته باشید؟

2016-03-25 15:03:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۳)
پویا 19 فروردين 1395 - ساعت: 00:56
آره. منم با نویسنده مطلب تا جایی موافقم. واقعا داره با حاتمی کیا و بعضی فیلم ساز های مثل ایشون برخورد جناحی میشه. من دوبار بادیگارد رو دیدم. فیلمنامه و بازی پرستویی رو دوست ندارم زیاد ولی کارگردانی فیلم خوبه.بادیگارد لایق این همه هجمه نیست. در کل فیلمی ه که یه بار دیدنش ارزشمند ه
پاسخ دهید
Rocky 7 فروردين 1395 - ساعت: 20:32
با سلام،
یک پرسش ساده و سرراست: آیا فیلم «آژانس شیشه‎ای» - یعنی نقطه‎ی عطف کارنامه‎ی جناب حاتمی‎کیا به زعمِ نویسنده‎ی این مطلب که این‎طور که فرموده‎اند قرار است در آینده دوباره و دوباره دیده شود - یک بازسازیِ کرکتربه‎کرکتر و سکانس‎به‎سکانس از فیلم «بعدازظهر سگی» سیدنی لومت نیست؟
با آرزوی روزگاری بهتر..
پاسخ دهید
پدرام 8 فروردين 1395 - ساعت: 19:55
البته یک "احتمالاً " کوچک در آن جمله هست که نمی دانم چرا شما نادیده اش گرفته اید.
درباره ی بعد از ظهر سگی و شباهتهای بی شمارش به آژانس شیشه ای هم (هرچند برخلاف شما معتقدم بازسازی سکانس به سکانس نیست) چند سال پیش در روزنامه اعتماد چیزکی نوشته بودم. خیلی های دیگر هم همان سال نمایش آژانس شیشه ای درباره همین شباهتها نوشتند و حرف زدند و آقای حاتمی کیا هم همان موقع در اظهار نظری بسیار عجیب گفتند که فیلم لومت را ندیده اند. در کل فکر می کنم موضوع, موضوع تازه ای نیست و به گمانم اهمیت آژانس شیشه ای هم بیشتر در تصویر روشنی است که از یک دوره تاریخی، جامعه ما و مصائبش می دهد.
ممنونم از توجهتون.
David 6 فروردين 1395 - ساعت: 17:38
نظرگاه البته خوب بنظر ميرسد ولي وقتي باساير تراوشات ذهني حاتمي كيا و پايبوس رفتنهايي كه بهيچ وجه اجباري بنظرنميرسد كنارهم قرار ميگيرن مهوع ميشوند
پاسخ دهید
rle 12 فروردين 1395 - ساعت: 16:42
نمیدونم این ضعف رو میشه بپای بازیگر گذاشت یا گارگردان اگر که تحمل میکنند و تنها از نقد ها کنار میشینند و استفاده میکنند / اینکه چرا بازیگر ایرانی حالت استاده سلاح در دست رو ازش بازی نمی گیرن نمیدونم شایدم تا حالا از خدمت در حضور کارکردان و در انتها سینما میترسند و اون رو انگاری خدمت سربازی و ترس تکراری روزمره از ان میدانند ولی هر چی هست این حس نادرست رو من از عکس پایین سایت از بادیکارد گرفتم که خیلی در استادن با سلاح حس نیست انگار همون فقط ترسه.
شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره چهل‌ودوم

جدول اکران گروه «هنر و توقیف» اعلام شد

2017-01-14 12:19:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

هفت نکته در حاشیه انتخاب فیلم‌های جشنواره فجر

به شکل کاملا تصادفی!

2017-01-08 08:19:05 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره چهل‌ویکم

تغییرات سینمای پسابرجام در دوران #ترامپ

2017-01-07 07:46:26 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۵
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

به بهانه حذف 45 درصد از متقاضیان کارت رسانه جشنواره فجر

«شفاف‌سازی» به شیوه شتر گاو پلنگ

2017-01-01 16:08:29 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۱ دی ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره چهلم

حضور مشکوک #فرهادی در گورستان شهریار

2016-12-31 14:41:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۴ دی ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌ونهم

ادامه‌ #یلدا در اینستاگرام و تلویزیون

2016-12-24 10:15:05 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱ دی ۱۳۹۵
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

«مجری‌های پروازی» و محفل سرد تلویزیون

2016-12-21 13:45:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌وهشتم

شکایت پزشکان ایران و فرانسه از خانواده #کیارستمی

2016-12-18 13:03:25 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌وهفتم

یعنی #فراستی زیاد دارد؟

2016-12-10 10:00:49 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌وششم

چراغ‌ها رو روشن کن، هوا هوای هنده!

2016-12-03 11:09:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۶ آذر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی و پنجم

خواستگاری از بازیگر دلخواه، فقط ۳۰۰هزار تومان

2016-11-26 12:09:43 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱ آذر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌وچهارم

کشف و ضبط دو فقره عشق در یک کلانتری

2016-11-21 10:42:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱ آذر ۱۳۹۵
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

محسن تنابنده، از منادی اخلاق تا پاسخ‌گوی خشمگین

ادب مرد به ز شهرت اوست!

2016-11-21 03:37:58 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌وسوم

مردی که جمع‌آوری می‌کرد، رفته است؟

2016-11-12 14:46:35 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌ودوم

اصرار شبکه جم بر نابودی سینما و برندهای ایرانی

2016-11-05 13:10:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۸ آبان ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌ویکم

گلم، پوست شما سرمایه سینماست!

2016-10-29 12:20:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱ آبان ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره سی‌ام

انتشار عجیب نامه‌های فروغ و وزرای مستعفی

2016-10-22 11:04:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۵
پدرام رضایی‌زادهپدرام رضایی‌زاده

توصیه‌ای به برخی پزشکان صاحب تریبون رسمی

می‌شود لطفاً ساکت باشی؟

2016-10-16 10:43:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره بیست‌ونهم

تهدید نظام‌پزشکی #فرانسه مبتنی بر شکایت از خانواده #کیارستمی

2016-10-15 12:43:53 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره دوم) شماره بیست‌وهشتم

راهکار حل بحران پرونده کیارستمی + عکس

2016-10-08 11:51:16 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید