دوشنبه، ۹ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۴:۴۴
یحیی نطنزییحیی نطنزی

مسابقه‌ها چطور شبکه‌های تلویزیونی ما را تسخیر کردند

از سرگرمی تا سانسور

اگر مثل نگارنده در میان دید و بازدید عید برای فرار از حرف‌های تکراری و بحث‌های بی‌نتیجه سیاسی چاره‌ای جز سرگرم‌کردن خودتان با شبکه‌های تلویزیونی داخلی نداشته‌اید، حتما متوجه شده‌اید که مسابقه‌ها به شکل فزاینده و بیمارگونه‌ای به مهم‌ترین تولیدات کنداکتور بی‌‌رمق این شبکه‌ها تبدیل شده‌اند. بیایید این اسامی را با هم مرور کنیم: دستپخت (شبکه یک)، ثانیه‌ها و دستپخت‌های خودمانی (شبکه دو)، مهمان ما باشید و آقای گزارشگر (شبکه سه)، نشان امید (شبکه پنج)، قند پهلو (شبکه آموزش) و هوش برتر و شب کوک (شبکه نسیم) و ... . کار به جایی رسیده که تقریبا در هر ساعتی از شبانه‌روز سراغ شبکه‌های داخلی برویم  در معرض یکی از این مسابقه‌ها قرار می‌گیریم؛‌ به‌خصوص در تایم‌‌های پرمخاطب که مسابقه‌ها یکی از بعد دیگری آنتن شبکه‌ها را پر می‌کنند و با ایده‌هایی اغلب تکراری و تاریخ‌مصرف گذشته به گدایی بیننده مشغول می‌شوند. باید پذیرفت تلویزیون در نوروزی که خودش را از نعمت کلاه‌قرمزی محروم کرد و سریال‌هایش هم درصدی از محبوبیت پایتخت را کسب نکردند ایده‌ای نداشت جز تولید همین مسابقه‌ها با اشکال مختلف.

بی‌پولی این سازمان عریض و طویل باعث شده برای پرکردن آنتن به راحت‌ترین روش ممکن روی بیاورد و با تولید این مسابقه‌های پرتعداد به سمتی برود که بی‌اعتمادی و ریزش مخاطب کمترین تأثیرش است. مسابقه‌ها راحت‌ترین گزینه برای جذب اسپانسرند و تهیه‌کننده‌ها بی‌هیچ دردسری می‌توانند محصول سرمایه‌گذار را، چه یک پخچال ساید‌بای‌ساید باشد و چه یک سرویس موبایلی، در برنامه بگنجانند. اسپانسرها هم خوشحال از این سرمایه‌گذاری مطمئن می‌توانند لوگوی‌شان را در بهترین جای دکور قرار بدهند و به برنده‌ها یکی از محصولات خود را اهدا کنند و یا حداقل سکه‌ای به آنها ببخشند. از طرف دیگر این جور برنامه‌سازی نسبت به سریال‌سازی به شدت ارزان‌تر از کار درمی‌آید و معمولا با یک دکور و مجری ثابت و چند طراح سئوال و داور همه چیزش جور می‌شود. به جای بازیگر سریال‌ها با دستمزد‌های بالا هم می‌شود از شرکت‌کننده‌هایی استفاده کرد که بعضی‌هایشان حتی حاضرند برای حضور در این جور برنامه‌ها پول بدهند و شاید خواهش و تمنا بکنند.

اما مهم‌تر از انگیزه‌های مالی و تأثیر مخرب این مدل برنامه‌سازی بر رواج شهوت رقابت در جامعه، نباید فراموش کرد که مسابقه‌های تلویزیونی راحت‌ترین راهکار برای فرار از فشارها و دشوارهایی است که تولید برنامه‌های جدی در صدا و سیما به همراه دارد؛ همینطور روشی موثر برای تولید برنامه‌هایی خنثی که نیاز به ممیزی و سانسور زیادی ندارند و با کمترین دردسر پخش می‌شوند. فراموش نکنیم با سازمانی مواجهیم که سریال پرهزینه‌ای مثل «معمای شاه» را به دلیل اعتراض‌ها و اشتباهات تاریخی بعد از پخش گرفتار اصلاح کرده و از خیر پخش سریال پرهزینه‌ دیگری مثل «سرزمین کهن» هم گذشته است. در چنین فضایی که تلویزیون حتی نمی‌تواند از یک سیاست واحد پیروی کند و پشت آن بایستد و در فضایی که مدیران ممکن است با اندک فشاری پشت هم را خالی کنند، چه راهی بهتر از روی آوردن به برنامه‌هایی که بعضی‌هایشان یا به اندازه جدول‌حل‌کردن کاری عبث جلوه می‌کنند و یا از خلق هیجانی کاذب و زورکی فراتر نمی‌روند؟ برنامه‌های که البته نه حساسیتی ایجاد می‌کنند و نه دردسر مالی و مدیریتی پیش می‌آورند. مسابقه‌های تلویزیونی با فرم جذاب و ایده‌هایی خلاقانه می‌توانند همیشه به برنامه‌‌هایی پرمخاطب و ماندگار تبدیل بشوند. اما نه وقتی مثل حالا بخواهند نقش برگ برنده همه شبکه‌های تلویزیونی را بازی کنند، جور فقدان برنامه‌های جدی و رویکردهای به‌روز و نزدیک به جامعه را بکشند و مهم‌تر اینکه به سانسور غیرمستقیم در مرحله تولید دامن بزنند. و نه وقتی مدیران صدا و سیما شعارهای خودشان را برای تخصصی‌کردن شبکه‌ها فراموش ‌کنند و به جای پربارکردن برنامه‌های سرگرم‌کننده شبکه نسیم، سیاست‌های شبکه‌های دیگر را به آن نزدیک می‌کنند. و نه وقتی با فرار از برنامه‌هایی که تولیدشان می‌تواند برای سازنده و سازمان یک چالش جذاب باشد و پخششان برای مخاطب به یک تجربه منحصر به فرد تبدیل بشود، به سراغ ایده‌هایی بروند که یا مثل «شب‌کوک» به پارودی مسابقه «استیج» شبکه من و تو تبدیل شود و یا مثل «ثانیه‌ها» سطح پایین دانش عمومی شرکت‌کنندگانش را به تمسخر بگیرد.

2016-03-28 14:44:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
فهیمه 13 فروردين 1395 - ساعت: 17:39
احتمالا اهل تلویزیون نیستید که معتقدید شب کوک پارودی مسابقه استیجه.چون این دومین سالیه که شب کوک در حال پخشه.در ضمن پخش این سری شبکوک هم از مهرماه شروع شده بود و تا اول محرم ادامه داشت.و مراحل بعدی کار تقریبا با استیج همزمان شد. در ضمن هیچ شباهت خاصی هم با استیج نداره.
کما اینکه ایده استیج هم بکر نبوده و معمولا برنامه های استعدادیابی در همه جای دنیا شبیه به هم هستند.به جای زدن عینک بدبینی میتوانید به شب کوک نگاه کنید و امیدوار باشید جوانان ما برای خواننده شدن کمتر به کشورهای اطراف خواهند رفت.میتوان از اجرای سرخوش باربد بابایی تعریف کرد و از داوریهای کمتر بحث انگیز آن صحبت کرد.فقط حیف که همه منتقدین همسو با امثال کیهان به نقد این برنامه پرداخته اند.
پاسخ دهید
شنبه ۶ خرداد ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره دوازدهم

فروش ویژه مرغ و برنج و مجوز

2017-05-27 13:45:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره یازدهم

محبوب ناگهان مجاز و صف‌های دراز

2017-05-20 16:00:29 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره دهم

اعلام بی‌خبری هنرمندان عزیز از وقایع کشور

2017-05-13 10:13:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره نهم

استقبال از مناظره‌ها، بدون پخش تیزر از ماهواره

2017-05-06 11:12:43 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۹ ارديبهشت ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره هشتم

تعداد انبوهی آگهی #استخدام رسید

2017-04-29 14:17:16 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۳ ارديبهشت ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره هفتم

تبیین رابطه تنگاتنگ هنر و سیاست + عکس

2017-04-23 09:18:51 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۶ فروردين ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره ششم

تنها امروز برای نامزد شدن مهلت دارید!

2017-04-15 12:20:28 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۹ فروردين ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره پنجم

صدا و سیما، محبوب دل‌ها!

2017-04-08 06:43:39 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۹ اسفند ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره چهارم

افشاگری‌ها در سالی که گذشت + عکس

2017-03-19 06:13:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سوم

افشاگر عزیزم، حمایت حمایت

2017-03-11 14:01:30 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۵ اسفند ۱۳۹۵
عادل یراقیعادل یراقی

درباره اکران نشدن «امتحان نهایی»

روزی حسابم را با محمد حیدری تسویه خواهم کرد

2017-03-05 13:32:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره دوم

حراج چند #اسکار سیاسی

2017-03-04 12:54:49 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۷ اسفند ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره یکم

#فراستی در لیست امید جناح‌ها

2017-02-25 13:54:07 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره یازدهم و آخر)

باز هم لو رفتن نتایج، حادثه آفرید

2017-02-09 12:23:16 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره دهم)

کاندیدا افزود: من #این همه نیستم!

2017-02-08 15:39:24 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۵
پدرام رضایی‌زادهپدرام رضایی‌زاده

درحاشیه نمایش «قاتل اهلی» و واکنش کیمیایی به انتقادها

خداحافظ لنین

2017-02-07 16:08:03 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره نهم)

مردی که غم مدیریت جهان را می‌خورد، رفته است

2017-02-07 14:02:29 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره هشتم)

سال‌های خیلی شیرین دهه‌ شصت + عکس

2017-02-06 07:19:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره هفتم)

#قیصر! تو کدومی؟

2017-02-05 07:45:28 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۵
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره ۳۵ (شماره ششم)

حضور خودجوش تماشاگران اتوبوسی

2017-02-04 13:05:48 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید