يكشنبه، ۱۵ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۲
عادل یراقیعادل یراقی

درباره اکران نشدن «امتحان نهایی»

روزی حسابم را با محمد حیدری تسویه خواهم کرد

نمایی از فیلم امتحان نهایی

«امتحان نهایی» دومین ساخته عادل یراقی پس از «آشنایی با لیلا» است که بر اساس فیلم‌نامه‌ای از عباس کیارستمی ساخته شده و شهاب حسینی نیز نقش اصلی آن را ایفا کرده است. با وجود اسامی جذابی که در تولید این فیلم نقش دارند، «امتحان نهایی» یک سال است پروانه نمایش گرفته اما همچنان پشت درهای بسته اکران مانده است. از کارگردان این فیلم درباره دلایل تعویق اکران آن پرسیدیم که در نهایت به یادداشت پرگلایه‌ای از این فیلمساز منجر شد؛ او بیشتر از هر کسی از محمد حیدری دبیر جشنواره فجر که با وجود نظر قاطع هیات انتخاب این فیلم را از جشنواره فجر بیرون کشیده شکایت دارد.

متن یادداشت عادل نراقی که به شکل اختصاصی در اختیار آی سینما قرار گرفته است:

در این مدت طولانی که منتظر اکران فیلم «امتحان نهایی» هستم متوجه شده‌ام که در کنار قابلیت‌های خود فیلم، موارد دیگری در امکان اکران فیلم موثر هستند.  نمایش فیلم در فجر در پخش آن تعیین‌کننده است. همت جدی تهیه‌کننده بسیار تاثیرگذار است اگر واقعا حامی فیلم باشند که این فقط یک معنی دارد، آیا فیلم برای آن‌ها سود دارد یا نه؟ این در هر صورت حق آن‌ها و در اکثر موارد تنها انگیزه آن‌هاست. جریانات و اتفاقات و شانس هم همیشه یا کمک می‌کنند یا نه. این موارد تا امروز به پخش «امتحان نهایی» کمک نکرده‌اند.

 سال گذشته آقای محمد حیدری به بهانه نداشتن پروانه ی نمایش شخصا از حضور فیلم در جشنواره جلوگیری کرد. این در حالی بود که هیئت انتخاب فیلم را انتخاب کرده بود. این حقیقت سال کذشته در برنامه «هفت» هم گفته شد و امسال به خود من توسط آقای سیمونیان دبیر جشنواره سال گذشته منتقل شد. ایشان همچنین اضافه کردند که با توجه به داشتن پروانه نمایش این فیلم طبق قوانین باید در جشنواره امسال شرکت داده شود. وقتی خواستم این نکته را به سمع و نظر جناب حیدری برسانم به بهانه کلیشه موبایل از مقابل من فرار کردند. من روزی جایی حسابم را به صورت کاملا انسانی با این آقا تسویه خواهم کرد او را می‌نشانم و از او دادخواهی می‌کنم. هیئت انتخاب نه یعنی اینکه یک عده را بازی بدهید تا رای بدهند و بعد رای آن‌ها را به هیچ حساب نکنید و راسا تعیین کنید که چه کسی برنده باشد. شنیده‌ام جناب حیدری تازه از دنیای شریف تئاتر آمده‌اند شاید می‌خواستند نمایش داشتن هیئت انتخاب اجرا کنند! بگذریم از اینکه انتخاب خود ایشان به عنوان مدیر بزرگترین جشنواره ملی فیلم شبیه استخدام یک مسئول تیم درجه سوم هندبال است به عنوان مدیر مسئول تیم ملی فوتبال.

اینکه فیلم چرا در فجر نمایش داده نشد داستان دیگری است. ولی ازعوامل موثر دیگری که برای اکران گفتم اینکه، اگر فیلم در جشنواره فجر شرکت داده می‌شد من به جای این توضیحات می‌توانستم راجع به خود فیلم و همکاری با آقای کیارستمی در نوشتن فیلمنامه صحبت کنم. اگر رای هیئت انتخاب جشنواره و نه خودرایی آقای حیدری ملاک بود فیلم دیده می‌شد، نمایش داده می‌شد و این مفاهیم را اگر بخواهیم به زبان پخش ترجمه کنیم به این معنی است که اگر فیلم سرو صدا کرد یعنی حداقل در فجر نمایش داده شد، پخش می‌شود و اگر نه منتظر باشید تا صبح دولتتان بدمد.

شرایط و اتفاقات و قابلیت‌های خود فیلم هم شاید می‌بایست به نمایش این فیلم کمک بسیار می‌کرد، موفقیت‌های آقای شهاب حسینی و حضور پررنگش در نقش معلم و بازی چشمگیر نوجوانان فیلم، بازی خانم لیلا زارع که در کنار بازی نوجوانان تایید و تحسین آقای کیارستمی را به همراه داشت. می‌گفتند از جان مایه گذاشته و فوق‌العاده است. کار و نورپردازی آقای حسین جعفریان در بعضی سکانس‌ها واقعا استادانه است. جفرافیای فیلم ویژه است و با قصه عجین شده، آقای کیارستمی نگران لوکیشن فیلم بودند و وقتی قبل از فیلمبرداری برای بازبینی لوکیشن آمدند گفتند: «به لوکیشن فیلمت حسودی می‌کنم» قرار بود برای کارکردن فیلمی به چین بروند و هنوز در تدارک لوکیشن و عوامل بودند. چند روز بعد از دیدن لوکیشن، گفند برویم شمال و قصه را حالا بر اساس لوکیشن دوباره بخوانیم و بنویسیم.

نقش و حضور آقای کیارستمی

این آخرین فیلمنامه آقای کیارستمی است که کار شده و جالب است که برخی که حتی فیلم را ندیده‌اند شاید از روی کنجکاوی و شاید به دلایل  دیگر، حتی شاید به دلیل پایان نامتعارف فیلم، از من سوال می‌کنند که واقع ایشان نشسته‌اند و این فیلمنامه را نوشته‌اند. خوب امضای ایشان وجود دارد و فیلمنامه به نام ایشان و من در وزارت ارشاد ثبت شده، بعد از ساخت هم فیلم را با دقت دیده‌اند و هر برش تدوین فیلم هم از زیر نظرشان گدشته و تایید و حتی تصحیح شده و این شامل پایان‌بندی فیلم هم می‌شود که متاسفانه هنگام گرفتن پروانه نمایش کمی کوتاه شد و مجبور به حذف یک پلان کوتاه هم شدیم. همیشه  آقای نادری عزیز در وزارت ارشاد را در نظر دارم که با درک درست از قصه، همراهی کردند تا کار با کمترین ممیزی ممکن به سرانجام رسید.

عدم اکران  فیلم در روند فیلمسازی تاثیر می‌گذارد. ساخت فیلم مسیری پیچیده و دشوار است این را همه می‌دانند. پخش فیلم عذاب عظیمی است، این را همه نمی‌دانند. وقتی بالاخره فیلم ساخته و پرداخته می‌شود تنها عامل رفع خستگی، نمایش فیلم است وقتی این از شما دریغ شود در حالی که فیلم‌تان توسط پخش‌کننده دیده شده و قرارداد پخش هم دارید، مثل این است که ضیافتی داده‌اید و کارت دعوت فرستاده‌اید و منوی غذا هم در دعوتنامه نوشته‌اید و مدعوین حتی خواسته‌اند که غدا را قبل از وقت امتحان هم بکنند به این هم رضایت داده‌اید و مورد تاییدشان بوده و بعد جواب مثبت داده‌اند که تشریف می‌آورند. شما هم مثل فیلم «بیگ نایت» همه مصالح غذا را با وسواس انتخاب کرده‌اید و با دقت از جان مایه گذاشته و غذا را آماده کرده‌اید و میز را چیده‌اید. رایحه و بخار غذای گرم هم برپاست، اما زنگ در هرگز به صدا در نمی‌آید. بعد از مدت‌ها مدعوین می‌گویند شنیدیم جایی غذایی که بیشتر باب طبع ما بود می‌دهند ما هم مزاحم نشدیم. البته درست کردن فیلم کمی از درست کردن غذا دشوارتر است. چیزی که به جهانی می‌ارزد اینکه، یک بشقاب از این غذا را با مهمان عزیزی که این نوع غذا باب طبعش بود نوش جان کردیم و آن استاد صاحب نظر، نظرشان را گفتند، روحشان شاد. من واقعا به عشق نگاه او فیلم می‌ساختم و از زمانی که چشم از جهان فروبسته عمیقا در ماتمم.

 بسته شد نرگس شهلایی مست که نگاهش به جهان می ارزید

با این فیلم راه سختی را رفته‌ام، تولید آن سخت بود بسیار سخت. امید داشتم پخش آن راحت باشد ولی حاضرم سه بار دیگر سختی تولید را تحمل کنم و دیگر بار گرفتار پخش و سیاست بازی آن نشوم. تا به حال ماجرای پخش این فیلم به اندازه سه فیلمنامه از من انرژی ذهنی و زمان برده و هنوز هیچ. اینکه مثل سیاستمداران فکر کنم چه بگویم و چه نگویم پیرم کرده. پخش جهنمی است که در بالا یا پایین رفتن از پله‌های آن اگر انتظار مواجهه با فرشتگان را داشته باشی ساده لوحی. ما فیلم را زمستان ۹۳ فیلمبرداری کردیم البته بعد از تماشای فیلم  آقای کیارستمی پیشنهاد اضافه کردن یک پلان را دادند و گفتند اگر این پلان را اضافه کنی این فیلم در تاریخ سینما ماندگار خواهد شد که البته اگر این را هم نمی‌گفتند من پلان را می‌گرفتم و اضافه می‌کردم. شهاب حسینی در فیلم ما معلم ریاضی است. فیلم دیگری با بازی درخشان شهاب حسینی در نقش معلم ادبیات فارسی چند ماه بعد از فیلم ما ساخته شد و مدت‌هاست که اکران شده و ما هنوز منتظر دیدن معلم فیلم خودمان روی پرده هستیم. حرف، حرف آن مرد بزرگ است. باید سینمای مستقل را از سلطه سرمایه جدا کرد وگرنه به هر صورت در جهنم اکران گرفتار می‌شویم. سرمایه، نه تنها فقط سرمایه ساخت فیلم بلکه انتظار برگشت سرمایه هزینه شده. برای ما فیلمسازان مستقل که با سرمایه و توانایی خود فیلم می‌سازیم تنها راه، ساخت فیلم کم هزینه است، بسیار کم هزینه و بی‌ستاره تا اگر هم فیلم اقبال مالی نداشت، که در مورد فیلم‌های ما بسیار محتمل است، توانایی ساخت بعدی را داشته باشیم و مجبور به انتظار برای برگشت سرمایه نشویم. آن موقع فیلم اگر فیلم باشد و شانس و امور اتفاقی هم یاری کنند فیلم راه خود را خواهد یافت، و اگرنه، باز توانایی مالی برای ساخت فیلم بعدی هست، ... و کار باید کرد و صبر باید کرد، صبر آرد آرزو را نی شتاب.

اینکه برای کسانی که می‌خواهند فیلم مستقل کار کنند پیشنهادی داشته باشم نمی‌دانم ولی شاید این به کارشان بیاید که: اگر می‌خواهیم دچار خسران دنیا و آخرت نشویم حتما حتما حتما به نصایح و تجربیات تهیه‌کنندگان محترم سنیما  که با آغوش باز و به رایگان در اختیار ما می‌گذارند، گوش جان بسپاریم و به نکته نکته آن توجه کنیم تا بتوانیم هنگام عمل دقیقا عکس آن را انجام دهیم!

نه اینکه آن‌ها اشتباه می‌گویند نه اصلا، اشتباه همین جاست، مقصد متفاوت است. ما باید از راه دیگری برویم، اگر مستقل هستیم.

اگر واقعا مستقل هستیم واقعا مستقل باشیم و فکر اکران را از سر بیرون کنیم. اکران برای مستقل‌ها نیست. اکران ستاره و جذابیت می‌خواهد. اکران متاسفانه در بسیاری از موارد ابتذال می‌خواهد، فیلم شریف فیلم به دور از ابتذال است و در بعضی موارد ممکن است برای خیلی‌ها جذاب هم نباشد. شاید برای فیلم‌هایی از جنس فیلم‌های ما مهمترین نکته باورپذیری است و خیلی‌ها که اکران بر پایه سلایق آن‌ها می‌چرخد نمی‌خواهند باور کنند. چون باورپذیری برای آن‌ها یعنی جریانی عادی یعنی دیدن عمه و خاله وعمو روی پرده، این برای آن‌ها کسالت‌آور است. آن‌ها به سینما می‌روند تا چیزهای مهیج و باور نکردنی ببینند. اگر می‌پرسید پس چرا من از ستاره استفاده کردم می‌گویم من در فیلم «امتحان نهایی» این کار را امتحان کردم و شاید به این نتیجه برسم که ستاره‌ها برای فیلم‌های مستقل کوچک زیادی بزرگ هستند. نه چون ستاره‌ها فوق‌العاده نیستند و استادانه بازی نمی‌کنند، نه. چون جای آن‌ها در اکران است و متاسفانه جای فیلم‌های ما در اکران نیست هر چند هم دیدنی باشند، این جمع اضداد یعنی - فیلم کوچک مستقل و ستاره - کار را بسیار دشوار می‌کند. ستاره‌ها درخشانند ولی به ناچار ما را دچار سرمایه و انتظار اکران می‌کنند. همیشه این را در نظر داشته باشیم به جای اینکه به دنبال سرمایه برای تهیه فیلم برویم به دنبال فیلمی برویم که سرمایه نخواهد. سرمایه فیلم ما باید بی‌سرمایگی باشد. به این‌ها و چشم‌پوشی از اکران، چشم‌پوشی از شهرت را هم اضافه کنیم آن‌موقع دیگر کارمان سکه می‌شود. اگر در این موارد شک دارید من از جان و مال خودم برای شما نمونه‌ای آماده کرده‌ام برای امتحان، به نام فیلم «امتحان نهایی» ببینیم چه می‌شود عاقبت این فیلم مستقل ستاره‌دار.

آخرین حرف: فیلم کم یا بی‌هزینه، حتی الامکان با نابازیگران و جمعی از دوستان و آشنایان، درآمد از جای دیگر به جز سینما. کار دل. امید به خدا.

2017-03-05 13:32:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
Mahshid 1 فروردين 1396 - ساعت: 07:03
جای بسی تاسف اقاحیدری چه می کنید تاسف
پاسخ دهید
دوشنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌وششم

اتهام جدید مرحوم کیارستمی + عکس

2017-11-20 13:02:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۱): هانیبال

این میل مبهم هوس

2017-11-16 11:58:20 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ی «شکارچی ذهن» سریال تازه دیوید فینچر

این مهم نیست که قاتل چه می‌کند، این مهم است که چطور فکر می‌کند

2017-11-12 07:39:39 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۰ آبان ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌وپنجم

افزایش درآمدهای غیرنفتی با صدور بدل

2017-11-11 13:23:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۰): مردگان متحرک

زمین انسان‌ها

2017-11-08 15:47:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌وچهارم

جمع‌آوری بساط رسانه از جشنواره‌ها

2017-11-04 13:59:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۹): حکایت ندیمه

پرسونا

2017-11-01 16:17:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۶ آبان ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌وسوم

تلاش برای یادآوری صداوسیما به مخاطبان

2017-10-28 13:57:05 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌ودوم

برگزاری جشنواره در تلگرام

2017-10-21 13:42:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌ویکم

قرنطینه اهالی رسانه در جشنواره فجر

2017-10-14 10:43:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (18): ذهن‌خوان

ذهن زیبا

2017-10-11 16:07:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌ام

هوا هوای توقیف است!

2017-10-07 13:39:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۵ مهر ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۷): شش فوت زیر خاک

زندگی در آغوش مرگ

2017-09-27 12:29:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌ونهم

فیلمت توقیف بشود یا خودت؟

2017-09-23 10:34:34 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۶): لیست سیاه

این سیاهی را پایانی نیست

2017-09-20 12:15:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۵ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وهشتم

افشای نقش صداوسیما در پایان‌‌بندی غرب

2017-09-16 17:57:22 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

چند نگرانی در روز ملی سینما

2017-09-12 13:52:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

تجربه‌های نو در کنسرت-نمایش «سی»

کابوس زال، تردید رستم

2017-09-10 15:01:09 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وهفتم

اعلام حمایت از استارتاپ‌های سینمایی

2017-09-10 09:57:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۵): مظنون

ابرقهرمان‌هایی از جنس ما

2017-09-06 07:55:25 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید