چهارشنبه، ۲۸ تير ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۱
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۸): بازی تاج و تخت

جنگ دنیاها

بله، می‌دانم! بنای این ستون هفتگی بر این نبود که برود سراغ مشهورترین و محبوب‌ترین سریال تلویزیونی این روزها، یعنی بازی تاج‌وتخت [Game of Thrones]. مگر داریم کسی را که سریال ببیند و با این یکی آشنا نباشد؟ نه خب، شاید نداشته باشیم، اما زیاد داریم کسانی را که فقط یکی دو اپیزود دیده‌اند و تصوری کلی به‌دست آورده‌اند و بر اساس همان فرضيات ابتدایی از تماشای باقی سریال دست کشیده‌اند. یک‌وقت فکر نکنید این یادداشت می‌خواهد چنین تماشاگرانی را متقاعد کند که بازی تاج‌و‌تخت خيلي هم خوب و تماشایی است و با ندیدنش چیزی از دست داده‌اند. نه، راستش من هم از طرفداران دوآتشه‌ی این سریال نیستم، اگرچه از فصل اول و آن زمان که هنوز محبوبیتش به اندازه‌ی این روزها نشده بود، هفته به هفته آن را دنبال کرده‌ام. نه، این یادداشت بیشتر توضیحی است درمورد دنیای منحصربه‌فرد بازی تاج‌وتخت و رمان‌های منبع‌اش.

در سال ۲۰۰۵، پس از انتشار چهارمین کتاب از مجموعه‌ی ترانه‌ی آتش و یخ و چندین سال پیش از آن‌که سریال بازی تاج‌وتخت براساس آن ساخته شود، مجله‌ی تایم به جرج آر. آر. مارتین، نویسنده‌ی این کتاب‌ها لقب «تالکین آمریکایی» را داد. و چه لقب مناسبي. تالکین انگلیسی در مجموعه آثار خود، از خلقت عالم شروع می‌کند و دنیایی کامل (با تاریخ و جغرافیا و زبان و نقشه) می‌سازد. او در كتاب‌هايش درباره‌ی نور حرف می‌زند، از روشنایی می‌گوید، از نبرد خیر و شر و پیروزی خیر. تالکین مانند یک انگلیسی مؤمن که در نیمه‌ی اول قرن بیستم زیسته، دنیا را می‌بیند و توصیف می‌کند. اما مارتین آمریکایی... خب ماجراي دیگری دارد. او بزرگ‌شده‌ی نیمه‌ی دوم قرن بیستم است، و مانند بسیاری از هم‌وطنانش، آمده تا زنجیرها را پاره کند. در دنیایی که او می‌سازد، چیزی به نام خیر و شر وجود ندارد. عالم او، عالمی است با ده‌ها قهرمان، ده‌ها دشمن، ده‌ها روایت. عالم حرص و حسد و خیانت. سرزمين چندین و چند پادشاه و ملکه، سرزميني که در آن هم انسان‌های وحشی زندگی می‌کنند، هم جادوگران، هم دیوانه‌های خردمند، هم کشیش‌ها، هم شوالیه‌ها، هم برده‌ها، و هم انسان‌های عادی. هرکدام برای خود زمینی دارند و شهری، خدایی و حکومتی. در دنیای مارتین، سیاهی و پلیدی است که حکم می‌راند و گاهی در دل این پلیدی‌ها، کورسوی روشنایی هم دیده می‌شود. البته که شاید پایان داستان مارتین خط‌کشی واضح‌تری بین خیر و شر به‌وجود آورد. کسی چه می‌داند... استاد ۶۸ساله بیش از بیست سال است که دارد این مجموعه را می‌نویسد و هنوز دو جلد پرورق آن کامل نشده و منتشر نشده باقی مانده است.

اقتباس سینمایی یا تلویزیونی از داستان‌هایی نظیر ارباب حلقه‌ها، هری پاتر و بازی تاج‌وتخت، از سخت‌ترین انواع توليد محصولات تصویری است. اشتباه نکنید، بحث وفاداری به داستان یا گستردگی و جزئیات فراوان آن نیست، بلكه بحث عینی کردن دنیایی است که یک نویسنده با استفاده از قدرت کلمه (که تاثیرگذارتر و بانفوذتر از تصویر است) بنا کرده و حالا قرار است مابه‌ازای تصویری آن ساخته شود. اين دنیای ذهنی، برخلاف آثار علمی‌خیالی که معمولاً به آینده‌ی همین زمینی که ما می‌شناسیم و در آن سکونت داریم می‌پردازند، عالمی را می‌سازد که کمتر شباهتی با واقعیت عینی زندگی ما و حتی دنیای ذهنی ما دارد. در این برگردان تصویری، گاهی مثل هری پاتر فیلم‌های بدي ساخته می‌شود که فقط جذابیت‌های ظاهری این دنیای مستقل دوست‌داشتنی را گرفته و تبدیل به تصاویر پرزرق‌وبرقی کرده که نه شباهتی به دنیای رولینگ دارد و نه ماهیتی جدای از آن، گاهی هم مثل ارباب حلقه‌ها فیلم‌هایی ساخته می‌شود که تا حدی که تصویر اجازه می‌دهد، می‌تواند دنیای آن آثار ادبی بزرگ را در سینما بازسازی کند. سریال بازی تاج‌و‌تخت جایی میان این دو رویکرد می‌ایستد و البته با این دو نمونه‌ی سینمایی یک تفاوت مهم و آسیب‌زننده هم دارد: تعدد بسیار زیاد شخصیت‌ها و ماجراهای داستان منبع. موقع خواندن کتاب‌ها، خواننده‌ي صبور به آقاي مارتین مجال می‌دهد که این پراکندگی قومی و شهری داستان را طی صدها صفحه برایش توضیح دهد و جا بیندازد، اما در برگردان تلویزیونی، تماشاگر چنین فرصتی به سازندگان سریال نمی‌دهد. بیننده از همان ابتدا توضیح می‌خواهد. شخصیت‌ها را می‌بیند، اتفاقات را تماشا می‌کند، اما وقتی بعد از یک قسمت نمی‌تواند آنها را به هم ربط دهد، آشفته می‌شود و در برخی موارد، پس می‌زند و از ادامه‌ي تماشا منصرف مي‌شود. سریال بازی تاج و تخت در چندین قسمت ابتدایی خود، این خط ربط بین وقایع را کم داشت. سریال جذابی بود (خیلی جذاب‌تر از فصل‌های اخیر آن)، شخصیت‌هایی که می‌ساخت تک‌تک خوب و قابل‌دفاع بودند، هر یک از قصه‌ها در خودش افت‌وخیزهایی داشت که بیننده را درگیر می‌کرد، اما آن چشم‌انداز از بالایی که قرار باشد به بیننده بگوید که این آدم‌ها و قصه‌های مجزا چرا دارند در کنار هم روایت می‌شوند، غایب بود. مشکل از سازندگان سریال نبود، ذات داستان این اجازه را نمی‌داد.

اما کسانی که از همان فصل ابتدایی خودشان را با موسیقی فوق‌العاده‌ِ‌ي رامین جوادی، شخصیت تایریون لنیستر کوتوله، ند استارک کاریزماتیک و بچه‌های غيرعادي‌‌اش راضی کردند، کسانی که قصه‌ی خواهر و برادر موسفید تارگرین را وسط آن قبیله‌ی وحشی اسب‌سوار دنبال کردند و مرده‌های یخی چشم آبی را پذیرفتند و از حجم زياد خشونت دل‌زده نشدند، کم‌کم مزد خود را گرفتند چون در پایان فصل اول، بالاخره آن نمای از بالا از تمام شخصیت‌ها و مکان‌ها و اتفاقات ساخته شد. از اینجا به بعد بود که تازه جذابیت داستان توانست به‌تمامی خودش را عیان کند. درست است که پراکندگی شخصیت‌ها با پایان این فصل حتی بیشتر هم شد (فقط خانواده‌ی استارک را در نظر بگیرید که هر کدام از فرزندانش راهی ماجراجویی‌های جداگانه‌اي شد)، اما این تصویر کامل ساخته شده بود و حالا خطی وجود داشت که این نقطه‌های پراکنده را به هم وصل کند. درگيري‌هاي داخل خانواده‌ها از یک سو و نبردهای میان خاندان‌ها از سوی دیگر با پایان این فصل بود که کیفیت واقعی خود را نشان داد و جذابیت‌های بالقوه‌ی داستان را بالفعل کرد. و تازه در فصل‌های بعد هرچه داستان جلوتر رفت، بیشتر معلوم شد که این سریال چه انتخاب بازیگر درجه‌یکی داشته و چه در نقش‌های دوست‌داشتنی و چه در نقش‌های نفرت‌انگیز، بازیگران انتخاب‌شده تا چه حد از عهده‌ی نمایش لایه‌های پیچیده‌ی شخصیت‌ها برآمده‌اند.

فصل‌های بعدی اگرچه از نظر انسجام داستانی نسبت به فصل اول برتری داشتند، اما وقتی قرار بود شخصیت‌های جدیدی را به داستان معرفی کنند، در برخی موارد تنها از جذابیت داستان کم کردند. برای مثال در فصل‌های پنج و شش، خاندان مارتل را با شخصیت‌ها و خرده داستان‌های مهم‌اش به‌شکلی پرداخت کردند که فقط آنها که مثل من كل داستان‌ها را خوانده بودند از کم‌وکیف اتفاقات و ارتباط‌شان با داستان اصلی سر در می‌آوردند. و تازه این در شرایطی بود که سازندگان سریال با بخش‌هایی از داستان سروکار داشتند که مارتین نوشته بوده. همان‌طور که احتمالاً می‌دانید، از آغاز فصل هفتم، سریال تقریبا به‌طور کامل از داستان چاپ‌شده‌ی مارتین پیشی گرفته. ظاهرا آقای نویسنده‌ سرنوشت شخصیت‌ها و جنگ‌ها و پایان داستان را با فیلمنامه‌نویسان درمیان گذاشته و آنها دارند براساس خط داستانی او پیش می‌روند، اما در دنیای منحصربه‌فرد و ذهنی که جرج آر. آر. مارتین به‌وجود آورده، خط سیر داستان همان‌قدر می‌تواند در اقتباس تلویزیونی تاثیرگذار باشد که جزئیات اتفاقات. البته که دو فصل آخر سریال که قرار بود براساس کتاب‌ها پیش بروند هم چندان به وقایع کتاب وفادار نبودند. می‌شود حدس زد که از وقتی‌که تصمیم بر این شد که سریال در هشت فصل به پایان برسد، سازندگان آن فهمیدند که نمی‌توانند پابه‌پای مارتین پیش بروند و مثل او دم‌به‌دم شخصیت و درگيري جدید به داستان اضافه کنند. بااین‌حال اولین قسمت فصل هفتم که همین دو شب پیش پخش شد، نوید یک فصل جذاب و دیدنی را داد. شاید بهتر از دو فصل قبلی.

فصل هفتم بازی تاج‌وتخت به تازگی شروع شده است. پیش از این شش فصل ده قسمته از این سریال نمایش داده شده بود.

2017-07-19 12:21:03 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌ویکم

قرنطینه اهالی رسانه در جشنواره فجر

2017-10-14 10:43:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (18): ذهن‌خوان

ذهن زیبا

2017-10-11 16:07:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره سی‌ام

هوا هوای توقیف است!

2017-10-07 13:39:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۵ مهر ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۷): شش فوت زیر خاک

زندگی در آغوش مرگ

2017-09-27 12:29:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌ونهم

فیلمت توقیف بشود یا خودت؟

2017-09-23 10:34:34 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۶): لیست سیاه

این سیاهی را پایانی نیست

2017-09-20 12:15:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۵ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وهشتم

افشای نقش صداوسیما در پایان‌‌بندی غرب

2017-09-16 17:57:22 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

چند نگرانی در روز ملی سینما

2017-09-12 13:52:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

تجربه‌های نو در کنسرت-نمایش «سی»

کابوس زال، تردید رستم

2017-09-10 15:01:09 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وهفتم

اعلام حمایت از استارتاپ‌های سینمایی

2017-09-10 09:57:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۵): مظنون

ابرقهرمان‌هایی از جنس ما

2017-09-06 07:55:25 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وششم

قاچاق بازیگران خارجی به ایران + عکس

2017-09-02 07:10:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۸ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (14): آناتومی گری

داستان بی‌پایان

2017-08-30 19:33:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۴ شهريور ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وپنجم

کمپین #تو_ول_کن_استاد

2017-08-26 06:41:58 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروع‌های حقیقی (۱۳): بیگانه

به تاریخ احترام بگذارید!

2017-08-23 17:44:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وچهارم

افشای تمبک‌زنی بازیگر پیشکسوت + فیلم

2017-08-19 14:38:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۲): اسکرابز

رفقای خوب

2017-08-16 15:41:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۶
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

تجربه‌ی تماشای فصل جدید سریال «بازی تاج و تخت»

یک موقعیت متناقض

2017-08-13 13:31:19 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره بیست‌وسوم

کمپین «نه به فراموشی حق توقیف»

2017-08-12 12:37:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۸ مرداد ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (11): ابتدایی

اهمیت شرلوک هلمز بودن

2017-08-09 12:11:53 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید