چهارشنبه، ۱۵ شهريور ۱۳۹۶ - ۰۷:۵۵
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۵): مظنون

ابرقهرمان‌هایی از جنس ما

وقتی از جاناتان نولان حرف می‌زنیم، از چه حرف می‌زنیم؟! احتمالا اول از همه ذهن‌مان می‌رود سراغ سریال زیادی تحویل‌گرفته‌شده‌ی وست‌ورلد که فصل اول آن چند ماه پیش به پایان رسید. بعد از آن یادمان می‌افتد که برادر کریستوفر نولان است و همکار نویسنده و مغز متفکر پشت تعداد زیادی از فیلم‌های او. و آخر از همه، اگر اهل سریال دیدن باشیم، شاید یاد مظنون (Person of Interest) هم بیفتیم. که خب، بی‌انصافی است. هرچه باشد، این اولین سریال جاناتان نولان نه‌تنها اغلب مؤلفه‌های محبوب او را (دنیای علمی‌خیالی اما شبیه به دنیای ما، قهرمان تک‌روی منزوی، خشونتی که برای رسیدن قهرمان به هدفش ضروری است، جنایت‌کارهای جذاب) در خود دارد، بلکه به‌شکل غافلگیرکننده‌ای نوعی از انسجام و پایبندی به دنیای درام در آن دیده می‌شود که نبودنش در وست‌ورلد مهم‌ترین ضربه را به آن زده است. واضح‌تر بگویم، در مظنون جاناتان نولان موفق شده افسار ذهن پرجنب‌وجوش و پر از ایده‌اش را در دست بگیرد و نگذارد وسوسه‌ی استفاده از ایده‌های بی‌شک خلاقانه به دنیای سریال لطمه بزند.

اما مظنون اگرچه امتیاز بالایی از منتقدها و تماشاگرها دریافت کرد، چندان در میان سریال‌بین‌های جوان محبوب نشد. شاید چون در ابتدا سریالی کاملا مردانه بود، شاید چون خیلی طول کشید تا زیرساخت علمی‌خیالی‌اش برای تماشاگران جا بیفتد، شاید هم چون تا پیش از سه فصل آخرش ضدقهرمان مشخص مخوفي نداشت. بهتر است اول با توسل به وويس‌اووری که در ابتدای تک‌تک اپیزودها روی تیتراژ می‌آید، مختصر توضیحی درمورد دنیای سریال بدهم: «شما تحت‌نظرید. حکومت یک سیستم مخفی دارد: ماشینی که هر ساعت و هر روز جاسوسی‌تان را می‌کند. من از وجود آن خبر دارم، چون خودم ساختمش. من ماشین را ساختم تا برنامه‌هاي تروریستی را تشخیص دهد، اما ماشین همه‌چیز را می‌بیند. جنایت‌های وحشیانه‌ای که مردم عادی درگیرش هستند. کسانی مثل شما. جنایت‌هایی که از نظر حکومت بی‌ربط است. حکومت کاری به این جنایت‌ها ندارد، پس من تصمیم گرفتم که خودم عمل کنم. اما به یک شریک نیاز داشتم، کسی که توانایی دخالت کردن داشته باشد. ما در خفا کار می‌کنیم چون مسئولین دنبال دستگیری‌مان هستند. شما هیچ‌وقت پیدامان نمی‌کنید، اما قربانی یا مجرم، اگر شماره‌تان دربیاید... ما پیداتان خواهیم کرد». این جمله‌ها که با صدای فوق‌العاده‌ی مایکل امرسان در نقش هرولد فینچ (یکی از دو شخصیت اصلی) ادا می‌شود، عصاره‌ی کل سریال را در خود دارد. یک ریاضی‌دان نابغه‌ی میلیاردر که ماشینی اختراع کرده که وقوع جنایت را پیش‌بینی می‌کند، بزن‌بهادری را استخدام می‌کند تا وقتی شماره‌ی کسی درآمد، ردش را بگیرند و در روند امور دخالت کنند تا جلوی وقوع جنایت احتمالی را بگیرند. اینها یعنی هر قسمت سریال، شماره‌ی یک یا چند آدم جدید، ماجراهای جنایی تازه و پیچیده، مقدار متناسبی طنز و موقعیت‌های پیچیده‌ای بین یاغی‌هایی که کارشان خیر است و نیروهای پلیس که پی‌درپی با دخالت نیروهای ناشناخته در اتفاقات مربوط به خودشان مواجه می‌شوند و به اشتباه فکر می‌کنند این یاغی‌ها، جنایت‌کارهای باهوشی هستند که ردی از خودشان بر جای نمی‌گذارند. برای یک سریال چهل دقیقه‌ای مصالحي کافی به‌نظر می‌رسد، نه؟

اما مظنون سریال جاناتان نولان است و او قرار نیست به همین‌ها بسنده کند. او داستان را به‌شکلی طراحی می‌کند که شخصیت‌های ریاضی‌دان و بزن‌بهادری که به‌کار می‌گیرد، کاراکتر‌هایی چند لایه باشند که کوله‌باری از درد و رنج و حسرت و حس گناه بر دوش دارند. در طول پنج فصل سریال، گذشته‌ی آنها بارها و بارها دامن‌شان را می‌گیرد و تماشاگر موفق می‌شود ارتباط شخصی (انسانی) با این کاراکترهای کاملا غریب برقرار کند. از فصل دوم و اضافه شدن تدريجي دو شخصیت زن که یکی معادل زنانه‌ی ریاضی‌دان ماجرا است و یکی معادل زنانه‌ی بزن‌بهادر آن، جذابیت ماجراهای جنایی سریال دربرابر جذابیت این شخصیت‌های اصلی و روابط میان‌شان کم می‌آورد و اینجاست که سروکله‌ی شخصیت منفی تهدیدآمیز سریال پیدا می‌شود.

مظنون یکی از آن آثاری است که در طول ساخت و با توجه به بازخورد تماشاگرها، پیوسته بهتر می‌شود، به اوج می‌رسد و وقتی می‌بیند از امکانات جذاب داستانی دنیایش حداکثر استفاده را کرده و دارد به ورطه‌ی تکراری بودن می‌افتد، کم‌کم سریال را به پایانی متناسب می‌رساند. متناسب البته از نظر شخصیت‌هایی که معرفی کرده، نه از نظر خلاهای منطقی داستانی (نظیر این‌که چرا ما تا پیش از قسمت‌های آخر سریال به‌ندرت می‌بینیم که ماشین شماره‌ای خارج از شهر نیویورک اعلام کند). بازی بازیگرها و موسیقی فوق‌العاده‌ی رامین جوادی هم در پیشرفت داستانی سریال نقش جدی بازی کرده است. پایان‌بندی خوب سریال را هم به احتمال خیلی زیاد مدیون جاناتان نولان هستیم، چون مظنون کاملا این قابلیت را داشت که در دستان تهیه‌کننده‌اش جی. جی. آبرامز، به سرنوشتی شبیه به گم‌شدگان (لاست) دچار شود که یعنی بعد از چند فصل خوب، در اپیزودهای پایانی رفته‌رفته بسوزد و دود شود و به هوا برود.

نکته‌ای هم درمورد ترجمه‌ی عنوان دردسرساز سریال: Person of Interest بازی زبانی درخود دارد که ترجمه‌اش تقریبا غیرممکن است. در دایره‌ی لغات پلیسی، Person of Interest به فردی گفته می‌شود که خیلی مظنون نیست، اما دلیل قانع‌کننده‌ای برای حذف نامش از میان مظنون‌ها وجود ندارد و درنتیجه پلیس او را تحت‌نظر می‌گیرد. اینجا اما آدم‌های عادی که شماره‌شان از ماشین درمی‌آید، کسانی که اغلب قربانی‌اند و گاهی هم جنایت‌کار و گاهی هم هردو، آدم‌هایی هستند که توجه (Interest) قهرمان‌های سریال را جلب می‌کنند و تبدیل می‌شوند به Person of Interest آن قسمت! آنها گاهی مظنون‌اند، و گاهی نیستند. واقعا چطور باید این عناوین را ترجمه کرد؟!

مظنون بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶، در پنج فصل و درمجموع ۱۰۳ اپیزود پخش شده است.

2017-09-06 07:55:25 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۸
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

«شنای پروانه»، سینمای اجتماعی و تصویر جعلی طبقه فرودست

سیرک عجایب

2020-02-13 16:48:35 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره «خون شد» فیلم جدید مسعود کیمیایی

چاقو در آب

2020-02-12 12:38:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۸
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

در حاشیه نمایش نسخه کامل «متری شیش و نیم» در ونیز

این هم سانسور است هم تبعیض در حق تماشاگر ایرانی!

2019-08-11 23:31:41 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۸
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

پول کثیف در سینمای ایران و کارواش «برکینگ بد»

2019-05-15 22:29:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۴ فروردين ۱۳۹۸
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

یک مورد سرقت برای رضای خدا

2019-03-24 00:39:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۴ اسفند ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

پول کثیف چه خطراتی برای سینمای ایران دارد؟

2019-03-15 19:12:56 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۳ اسفند ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره «هت تریک» ساخته رامتین لوافی

قماربازِ فاتحِ مغلوب

2019-02-22 00:40:31 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره هشتم و آخر)

بیانیه «هیات اصلی داوران»

2019-02-11 16:31:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره هفتم)

چرا سندروم #پایان_باز گریبانگیر جشنواره‌ها شد؟

2019-02-10 12:26:42 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره ششم)

طولانی نساز، شرایط حساس است

2019-02-07 11:43:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره پنجم)

راهنمای جامع تبدیل به یک منتقد واقعی

2019-02-06 14:35:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره چهارم)

منتقدان رحم داشته باشند

2019-02-05 14:26:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره سوم)

صندوق حمایت از کارگردانان بدون فیلمنامه

2019-02-04 11:04:24 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره «غلامرضا تختی» ساخته بهرام توکلی

تختی؛ مردی که گفت نه!

2019-02-03 14:43:55 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره دوم)

راهنمای جامع سالم‌سازی جشنواره

2019-02-03 11:22:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 37 (شماره یکم)

زد و خوردهای رسانه‌ای با قدرت ادامه دارد

2019-02-02 15:41:03 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ بهمن ۱۳۹۷
مرجان ریاحیمرجان ریاحی

درباره فیلم دوم مونا زندی حقیقی

زیبا مثل بنفشه آفریقایی

2019-02-02 14:40:36 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

«همه می‌دانند» چرا فیلم متوسطی از آب درآمده؟

اصغر فرهادی و مخمصه راز و معما

2018-12-11 03:42:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۹): پل

داستان دو شهر

2018-11-08 10:06:10 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

«مغزهای کوچک زنگ‌زده» و اتهام کپی‌کاری

وقتی از کپی‌کاری حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟

2018-11-05 13:34:49 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید