چهارشنبه، ۱۵ شهريور ۱۳۹۶ - ۰۷:۵۵
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۱۵): مظنون

ابرقهرمان‌هایی از جنس ما

وقتی از جاناتان نولان حرف می‌زنیم، از چه حرف می‌زنیم؟! احتمالا اول از همه ذهن‌مان می‌رود سراغ سریال زیادی تحویل‌گرفته‌شده‌ی وست‌ورلد که فصل اول آن چند ماه پیش به پایان رسید. بعد از آن یادمان می‌افتد که برادر کریستوفر نولان است و همکار نویسنده و مغز متفکر پشت تعداد زیادی از فیلم‌های او. و آخر از همه، اگر اهل سریال دیدن باشیم، شاید یاد مظنون (Person of Interest) هم بیفتیم. که خب، بی‌انصافی است. هرچه باشد، این اولین سریال جاناتان نولان نه‌تنها اغلب مؤلفه‌های محبوب او را (دنیای علمی‌خیالی اما شبیه به دنیای ما، قهرمان تک‌روی منزوی، خشونتی که برای رسیدن قهرمان به هدفش ضروری است، جنایت‌کارهای جذاب) در خود دارد، بلکه به‌شکل غافلگیرکننده‌ای نوعی از انسجام و پایبندی به دنیای درام در آن دیده می‌شود که نبودنش در وست‌ورلد مهم‌ترین ضربه را به آن زده است. واضح‌تر بگویم، در مظنون جاناتان نولان موفق شده افسار ذهن پرجنب‌وجوش و پر از ایده‌اش را در دست بگیرد و نگذارد وسوسه‌ی استفاده از ایده‌های بی‌شک خلاقانه به دنیای سریال لطمه بزند.

اما مظنون اگرچه امتیاز بالایی از منتقدها و تماشاگرها دریافت کرد، چندان در میان سریال‌بین‌های جوان محبوب نشد. شاید چون در ابتدا سریالی کاملا مردانه بود، شاید چون خیلی طول کشید تا زیرساخت علمی‌خیالی‌اش برای تماشاگران جا بیفتد، شاید هم چون تا پیش از سه فصل آخرش ضدقهرمان مشخص مخوفي نداشت. بهتر است اول با توسل به وويس‌اووری که در ابتدای تک‌تک اپیزودها روی تیتراژ می‌آید، مختصر توضیحی درمورد دنیای سریال بدهم: «شما تحت‌نظرید. حکومت یک سیستم مخفی دارد: ماشینی که هر ساعت و هر روز جاسوسی‌تان را می‌کند. من از وجود آن خبر دارم، چون خودم ساختمش. من ماشین را ساختم تا برنامه‌هاي تروریستی را تشخیص دهد، اما ماشین همه‌چیز را می‌بیند. جنایت‌های وحشیانه‌ای که مردم عادی درگیرش هستند. کسانی مثل شما. جنایت‌هایی که از نظر حکومت بی‌ربط است. حکومت کاری به این جنایت‌ها ندارد، پس من تصمیم گرفتم که خودم عمل کنم. اما به یک شریک نیاز داشتم، کسی که توانایی دخالت کردن داشته باشد. ما در خفا کار می‌کنیم چون مسئولین دنبال دستگیری‌مان هستند. شما هیچ‌وقت پیدامان نمی‌کنید، اما قربانی یا مجرم، اگر شماره‌تان دربیاید... ما پیداتان خواهیم کرد». این جمله‌ها که با صدای فوق‌العاده‌ی مایکل امرسان در نقش هرولد فینچ (یکی از دو شخصیت اصلی) ادا می‌شود، عصاره‌ی کل سریال را در خود دارد. یک ریاضی‌دان نابغه‌ی میلیاردر که ماشینی اختراع کرده که وقوع جنایت را پیش‌بینی می‌کند، بزن‌بهادری را استخدام می‌کند تا وقتی شماره‌ی کسی درآمد، ردش را بگیرند و در روند امور دخالت کنند تا جلوی وقوع جنایت احتمالی را بگیرند. اینها یعنی هر قسمت سریال، شماره‌ی یک یا چند آدم جدید، ماجراهای جنایی تازه و پیچیده، مقدار متناسبی طنز و موقعیت‌های پیچیده‌ای بین یاغی‌هایی که کارشان خیر است و نیروهای پلیس که پی‌درپی با دخالت نیروهای ناشناخته در اتفاقات مربوط به خودشان مواجه می‌شوند و به اشتباه فکر می‌کنند این یاغی‌ها، جنایت‌کارهای باهوشی هستند که ردی از خودشان بر جای نمی‌گذارند. برای یک سریال چهل دقیقه‌ای مصالحي کافی به‌نظر می‌رسد، نه؟

اما مظنون سریال جاناتان نولان است و او قرار نیست به همین‌ها بسنده کند. او داستان را به‌شکلی طراحی می‌کند که شخصیت‌های ریاضی‌دان و بزن‌بهادری که به‌کار می‌گیرد، کاراکتر‌هایی چند لایه باشند که کوله‌باری از درد و رنج و حسرت و حس گناه بر دوش دارند. در طول پنج فصل سریال، گذشته‌ی آنها بارها و بارها دامن‌شان را می‌گیرد و تماشاگر موفق می‌شود ارتباط شخصی (انسانی) با این کاراکترهای کاملا غریب برقرار کند. از فصل دوم و اضافه شدن تدريجي دو شخصیت زن که یکی معادل زنانه‌ی ریاضی‌دان ماجرا است و یکی معادل زنانه‌ی بزن‌بهادر آن، جذابیت ماجراهای جنایی سریال دربرابر جذابیت این شخصیت‌های اصلی و روابط میان‌شان کم می‌آورد و اینجاست که سروکله‌ی شخصیت منفی تهدیدآمیز سریال پیدا می‌شود.

مظنون یکی از آن آثاری است که در طول ساخت و با توجه به بازخورد تماشاگرها، پیوسته بهتر می‌شود، به اوج می‌رسد و وقتی می‌بیند از امکانات جذاب داستانی دنیایش حداکثر استفاده را کرده و دارد به ورطه‌ی تکراری بودن می‌افتد، کم‌کم سریال را به پایانی متناسب می‌رساند. متناسب البته از نظر شخصیت‌هایی که معرفی کرده، نه از نظر خلاهای منطقی داستانی (نظیر این‌که چرا ما تا پیش از قسمت‌های آخر سریال به‌ندرت می‌بینیم که ماشین شماره‌ای خارج از شهر نیویورک اعلام کند). بازی بازیگرها و موسیقی فوق‌العاده‌ی رامین جوادی هم در پیشرفت داستانی سریال نقش جدی بازی کرده است. پایان‌بندی خوب سریال را هم به احتمال خیلی زیاد مدیون جاناتان نولان هستیم، چون مظنون کاملا این قابلیت را داشت که در دستان تهیه‌کننده‌اش جی. جی. آبرامز، به سرنوشتی شبیه به گم‌شدگان (لاست) دچار شود که یعنی بعد از چند فصل خوب، در اپیزودهای پایانی رفته‌رفته بسوزد و دود شود و به هوا برود.

نکته‌ای هم درمورد ترجمه‌ی عنوان دردسرساز سریال: Person of Interest بازی زبانی درخود دارد که ترجمه‌اش تقریبا غیرممکن است. در دایره‌ی لغات پلیسی، Person of Interest به فردی گفته می‌شود که خیلی مظنون نیست، اما دلیل قانع‌کننده‌ای برای حذف نامش از میان مظنون‌ها وجود ندارد و درنتیجه پلیس او را تحت‌نظر می‌گیرد. اینجا اما آدم‌های عادی که شماره‌شان از ماشین درمی‌آید، کسانی که اغلب قربانی‌اند و گاهی هم جنایت‌کار و گاهی هم هردو، آدم‌هایی هستند که توجه (Interest) قهرمان‌های سریال را جلب می‌کنند و تبدیل می‌شوند به Person of Interest آن قسمت! آنها گاهی مظنون‌اند، و گاهی نیستند. واقعا چطور باید این عناوین را ترجمه کرد؟!

مظنون بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶، در پنج فصل و درمجموع ۱۰۳ اپیزود پخش شده است.

2017-09-06 07:55:25 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و نهم

طرح ملی رده‌بندی چهره‌ها

2018-09-15 14:18:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «همه می‌دانند» که در جشنواره‌ تورنتو نمایش داده شد

کدام اصغر فرهادی؛ مساله این است!

2018-09-15 13:33:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۲ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره «رم» فیلم تازه آلفونسو کوارون که در جشنواره‌ فیلم تورنتو نمایش داده شد

این قرار است بهترین فیلم سال باشد؟

2018-09-13 11:59:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «نخستین انسان» ساخته دیمین شزل که در جشنواره تورنتو نمایش داده شد

سفر شخصی

2018-09-12 11:50:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۷ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هشتم

انتخاب، وظیفه شماست!

2018-09-08 12:12:04 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۰ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هفتم

راهکارهای بنیادین برای کاهش تنش‌ها

2018-09-01 14:18:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و ششم

تکثیر تاسف‌انگیز دموکراسی

2018-08-25 15:22:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۶): تاج

اهمیت ملکه بودن

2018-08-23 16:25:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و پنجم

جوابیه پول‌های نامعلوم به افکار عمومی

2018-08-18 12:41:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

برای عزت‌الله انتظامی و همه لحظه‌های خوبی که به یادگار گذاشت

دلم می‌خواد تو لاله‌زار راه برم...

2018-08-17 14:49:28 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و چهارم

کالای لوکس «سینما» را جمع‌آوری کنید!

2018-08-11 14:20:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

یادداشتی درباره «ماموریت غیرممکن ۶»

زنده باد پاپ کورن!

2018-08-04 11:48:39 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و سوم

مکتب مدیریت آباژور

2018-08-04 10:35:44 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و دوم

پایان دوران توضیح و عذرخواهی

2018-07-28 12:35:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۰ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و یکم

تشکیل کارگروه توجیه رسانه‌ها

2018-07-21 13:49:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۳ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیستم

گزارش مدیریت جهان در هفته‌ای که گذشت

2018-07-14 10:49:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۶ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره نوزدهم

فروش هنر دولتی به نرخ آزاد + سند

2018-07-07 14:01:32 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۳ تير ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۵): بحران در شش صحنه

عقاید یک دلقک

2018-07-04 15:49:01 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۹ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هجدهم

محل تحویل دلار و طلای شما + عکس

2018-06-30 14:15:46 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲ تير ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هفدهم

مرز حیا کجاست؟

2018-06-23 12:51:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید