سه شنبه، ۲۱ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۲
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

چند نگرانی در روز ملی سینما

امروز بار دیگر بر اساس تقویم «روز ملی سینما»ست. روزی که همه از رسانه‌های عمومی و دولتی و مسئولان و سیاستمداران و شهرداران درباره سینما حرف‌های زیبا می‌زنند. اما بد نیست سوالی نه چندان جدید را بار دیگر به یاد بیاوریم: سهم مردم از سینما در روز ملی سینما چیست؟ بلیت نیم‌بها؟ به مدت سه هفته به شکل مشروط؟ چون سینما در اکران امسال دچار ریزش مخاطب شده است؟ سهم سینماگران چیست؟ برگزاری جشن سینمای ایران و اهدای چند جایزه و تشویق و احتمالا دلخوری کسانی که دست خالی می‌روند؟

در روز ملی سینما صادق باشیم و بپذیریم که در نیمه دوم دهه 1390 سینما وضعیت مبهمی دارد. هرچند دولت حسن روحانی در انتخابات اردیبهشت امسال ابقا شد و یکی از تکیه‌گاه‌های حمایتی‌اش سینماگران بود، اما ظاهرا فشارهای بیرونی باعث شده دولت تمایل به کنترل بیشتر سینما برای دوری از حساسیت‌ها داشته باشد. این‌گونه است که گیشه سینما فقط برای فیلم‌های کمدی پررونق است و با این حال یک سال در میان بحران مخاطب یادآوری می‌شود. فیلم‌های جدی‌تر بعد از گذر از هفت خوان نظارت و سانسور و قرارداد اکران باید تماشاگر گریزپا را قانع کنند تا روی پرده بمانند. وضعیت مجوز ساخت و نمایش مدام سخت‌تر می‌شود. ثبات مدیریت همچنان وجود ندارد و در عوض مدیران تکراری جابجا می‌شوند تا در پست و مقام‌های تازه دستورهای عجیب و غریب بدهند. وضعیت بخش خصوصی به گواه فیلمسازان استخوان‌خردکرده جالب نیست و فیلم‌های سفارشی و دولتی هم که اساسا برای مردم ساخته نمی‌شوند... خلاصه که گزاره‌های نگران کننده درباره سینمای ایران زیاد است.

وقتی روند تحولات مرتبط با سینمای ایران طی دو دهه اخیر را مرور کنیم،‌ یادمان می‌آید به جز محدودیت‌های کلان فرهنگی که به هر حال وجود دارد و پذیرفته شده است، سینما اسیر یک سری مناسبات بروکراتیک و اداری شده که در بیشتر موارد قاتل خلاقیت و از سوی دیگر آفت گیشه است. تشکیلاتی که در زیرمجموعه معاونت نظارت سازمان سینمایی (اداره نظارت معاونت امور سینمایی سابق) در قالب شوراهای پروانه ساخت و نمایش فیلم‌های ویدیویی و سینمایی و... تشکیل شده، ظاهرا قرار بوده تضمینی برای سینمای سالم و جلوگیری از نقض ارزش‌های فرهنگی و دینی باشند. اما اخیرا از ماهیت نظارت و ممیزی (معادل محترمانه سانسور) هم تجاوز کرده‌اند و به فیلمسازان دستورهای خاص می‌دهند: صلاح نیست این فیلم ساخته شود یا لازم است تهیه‌کننده تغییر کند و از این قبیل که در خبرها می‌آید و به تدریج عادی شده است. درواقع اعضای این شوراها که قرار بوده کارشناس تشخیص موازین باشند، به کارمندانی تبدیل شده‌اند که باید زیر پرونده‌ها را امضا کنند و هرطور دل‌شان بخواهد برخورد می‌کنند. حتی اگر این‌گونه نباشد، بر اساس خروجی کارشان در ماه‌های اخیر چنین چیزی برداشت می‌شود. از سوی دیگر اصناف سینمایی و بخصوص صنف‌های اصلی (تهیه‌کنندگان و کارگردانان و فیلمنامه‌نویسان) یا درگیر اختلاف‌های داخلی‌اند یا اسیر روزمرگی، و عملا تلاشی از جانب آنها برای دفاع از منافع صنفی فیلمسازان دیده نمی‌شود. در چنین شرایطی هر فیلمساز در برخورد با شوراهایی که باید مجوز ساخت و نمایش آثار سینمایی را صادر کنند، اتفاق‌های منحصربفردی را تجربه می‌کنند که گاهی در قالب گلایه و شکوه علنی می‌شود.

حدود 20 سال پیش مرحوم سیف‌الله داد به عنوان معاون وقت امور سینمایی وزارت ارشاد اعلام کرد اگر فیلمسازان نخواهند از وام دولتی استفاده کنند، الزامی برای دریافت پروانه ساخت ندارند. این دستور در زمانی داده شد که دوربین‌های 30 میلی‌متری و نگاتیو و میز تدوین و سایر امکانات اغلب در اختیار دولت بود و هنوز «توفان دیجیتال» نیامده بود. قیدی که سیف‌الله داد گذاشت، استفاده از وام و کمک مالی بنیاد فارابی بود و شاید به همین دلیل بود که در مقطعی چند ساله، سینمای ایران پیشرفتی جدی در پرداختن به مضمون‌ها و ایده‌ها و فضاهای جدید داشت. طبیعتا همه فیلم‌هایی که ساخته می‌شدند، قابل دفاع نبودند. اما به هر حال دوران جدیدی آغاز شده بود. حالا، بعد از 20 سال، مناسبات بروکراتیک فیلمسازی نه تنها پیشرفت نکرده و آسان‌تر نشده، که به نیمه اول دهه 1370 بازگشته است. دوران تصویب فیلمنامه و سخت‌گیری‌های خاص در صدور پروانه ساخت و نمایش و توقیف فیلم‌ها و...

در روز ملی سینما می‌توان از این بازگشت به عقب ابراز نگرانی کرد و البته منتظر ماند که شاید از پشت ابرهای ابهام، شعاعی از نور امید بتابد و سینمای ایران بار دیگر از خطر خنثی و بی‌خاصیت شدن عبور کند.

2017-09-12 13:52:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره یکم

گزارش وضعیت کنونی یا اصغر، تو کجایی؟

2018-02-17 14:32:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۸): شرلوک

در جست‌وجوی قطعه گم‌شده

2018-02-14 18:59:34 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
محمدصادق شایستهمحمدصادق شایسته

در حاشیه آراء داوران جشنواره فجر

مغزهای کوچک «ما» زنگ زده؟!

2018-02-12 05:39:35 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

داوران و مدیران محترم جشنواره، بازی پیچیده تقسیم جوایز را باختید!

2018-02-12 00:35:31 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره آخر)

بیانیه‌ هیات داوران اصلی

2018-02-11 15:04:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۰ بهمن ۱۳۹۶
مهدی امیرپورمهدی امیرپور

«عرق سرد» و روایتی منصفانه علیه هیجان‌زده‌های توییتر

مرد ظالم یا مرد عاشق؟

2018-02-09 23:55:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
جمعه ۲۰ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

هفت نکته درباره سه فیلم «سرو زیر آب»، «تنگه ابوقریب» و «ماهورا»

نادیده‌های جنگ، سه دهه بعد

2018-02-09 15:09:11 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره سوم)

در «Only God Can Judge Me» فرماید

2018-02-08 15:13:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۷): ساینفلد

مورد عجیب جری ساینفلد

2018-02-07 11:36:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶
مرجان ریاحیمرجان ریاحی

درباره اولین فیلم بلند نیما اقلیما

قصه امیر

2018-02-06 17:52:45 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره دوم)

اسب را زحمت نده، ابراهیم!

2018-02-06 06:15:20 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

«لاتاری» یادمان می‌آورد فیلم ایرانی هم قهرمان می‌خواهد

2018-02-05 15:21:22 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

درباره دو فیلم «شعله‌ور» و «بمب؛ یک عاشقانه»

هیولا و عاشق

2018-02-04 14:14:54 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
مرجان ریاحیمرجان ریاحی

درباره «لاتاری» ساخته محمدحسین مهدویان

قیصر روزگار ما

2018-02-03 12:47:08 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره یکم)

سرخط خبرهای ویژه جشنواره و مملکت

2018-02-03 11:49:20 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره چهل‌‌وششم

اثبات بی‌لیاقتی اسکار

2018-01-27 16:15:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۶): شلدن جوان

چهره مرد هنرمند در جوانی

2018-01-24 22:31:08 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره چهل‌‌وپنجم

جشنواره پاک و ملوس

2018-01-20 09:38:53 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۵): ۲۴

در یک شب اتفاق افتاد

2018-01-18 16:36:53 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره سوم) شماره چهل‌وچهارم

قرعه‌کشی سانس جشنواره با جوایز ارزنده

2018-01-13 10:10:58 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید