چهارشنبه، ۱۸ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۱:۳۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۷): ساینفلد

مورد عجیب جری ساینفلد

بله، بله، بله... همه می‌گویند و ما هم قبول داریم که فیلم‌سازی (یا سریال‌سازی، فرقی نمی‌کند) یک کار جمعی است و حاصل تلاش هماهنگ گروهی ده‌ها نفر که اگر یکی از اعضای گروه کارش را... خودتان بقیه‌اش را می‌دانید دیگر، نه؟ خب، به‌نظرتان چه باید گفت وقتی با مورد عجیبی نظیر جری ساینفلد روبه‌رو می‌شویم؟ کمدینی که با کمک دوستش سریالی را طراحی می‌کند، در نوشتن متن سریال نقش اصلی را دارد، کل فضاسازی و وقایع را براساس شخصیت واقعی خودش می‌چیند، نقش اصلی سریال را بازی می‌کند، با استندآپ‌هایی که در ابتدای هر اپیزود از اجراهای خودش می‌گذارد به آن قسمت سمت‌وسو می‌دهد، و درنهایت هم اسم شخصیت اصلی و اسم سریال را، رسما و علنا، بدون ذره‌ای رودربایستی، می‌گذارد جری ساینفلد! یک نمایش یک‌نفره‌ی کامل. و بعد چه اتفاقی می‌افتد؟ نه‌تنها تمام سیت‌کام‌ها و کمدی‌های آمریکایی که از دهه‌ی نود به بعد ساخته می‌شود مستقیم از حاصل کار او تأثیر می‌پذیرند، بلکه کتاب‌ها و مقالات دانشگاهی متعددی منتشر می‌شود درباره‌ی «فلسفه و ساینفلد» و نوع جدیدی از طنز که با این سریال شکل گرفته است. موفقیتی که از بسیاری از کارهای گروهی در اين چند دهه چشم‌گیرتر و تأثیرگذارتر است.

و حالا ساینفلد (Seinfeld) چیست؟ سیت‌کامی درباره‌ی چهار دوست، سه پسر و یک دختر، که سرگرم زندگی‌شان هستند و وقت آزادشان را یا در آپارتمان جری ساینفلد در نیویورک می‌گذرانند یا در رستورانی در همان نزدیکی. موقعیت آشنایی است، نه؟ یاد دوستان افتادید؟ یا چگونه با مادرتان ملاقات کردم؟ یا تئوری بیگ‌بنگ؟ بله، این نوع چیدن شخصیت‌ها و روابط و مکان‌ها در سیت‌کام‌های این دو دهه مشخصا از ساینفلد تأثیر گرفته؛ ویژگی‌هایی که در بعضی سریال‌ها با داستان‌ها و شخصیت‌های جدید جواب داده و در بعضی دیگر نه. اما اگر اینها دلایل اصلی جذابیت ساینفلد بود، قاعدتا الان و بعد از گذشت حدود سی سال از پخش فصل اول آن و سر رسیدن نمونه‌های جدیدتر و خوش رنگ‌ولعاب‌تر، تماشایش باید کمی کسالت‌بار (همراه با حس ازمدافتادگی) می‌شد دیگر، نه؟ اما چطور است که دقیقا برعکس این اتفاق افتاده؟ یعنی اتفاقا برای کسانی که مثل نگارنده شیفته‌ی دوستان و تئوری بیگ‌بنگ اند، ‌ساینفلد تازگی و جذابیتی خاص (از نوع روشنفکرانه) دارد؟

بیایید بحث را از جایی دیگر پی بگیریم: اواسط ساینفلد، فکر کنم فصل چهار یا پنج، طی چند اپیزود شوخی بی‌نظیری با خود سریال می‌شود. این‌که جری ساینفلد و دوست صمیمی‌اش جرج کاستانزا تصمیم می‌گیرند سریالی کمدی برای شبکه‌ی ان‌بی‌سی (یعنی پخش‌کننده‌ی ساینفلد) بسازند. طرح سریال را می‌نویسند و پایلت (قسمت اول) آن را می‌سازند. طرح سریال چیست؟ «سریالی درباره‌ی هیچ‌چیز». بازیگر اصلی آن کیست؟ «جری ساینفلد». شخصیت‌های سریال چه کسانی هستند؟ «دوستان جری، یعنی جرج و کریمر و الین، البته با بازی بازیگرانی متفاوت». نتیجه چه می‌شود؟ «ان‌بی‌سی از پایلت خوشش نمی‌آید و طرح‌شان را رد می‌کند!» در آن چند اپیزود، جری بارها و بارها روبه‌روی مدیران کمپانی ان‌بی‌سی می‌نشیند و توضیح می‌دهد «سریالی درباره‌ی هیچ‌چیز» یعنی چه. و تک‌تک جمله‌هایش، توضیح همان سریالی است که او دارد درش بازی می‌کند و ما داریم تماشایش می‌کنیم. و همین «هیچ‌چیز» در گذر زمان تبدیل می‌شود به مهم‌ترین وجه متمایز میان ساینفلد و آثار متعاقب‌اش. یعنی در شرایطی که زندگی روزانه‌ی چند جوان تم اصلی هر سه سیت‌کام موفقی است که بالاتر نام‌شان آمد، هیچ‌یک از آنها نخواست یا نتوانست ذات ساینفلد را از آن خود کند و سریالی بسازد درباره‌ی هیچ‌چیز. همه‌ی این آثار یک خط داستانی پررنگ دارند. یک داستان اغلب عاشقانه (راس و ریچل، تد و رابین) که در سایه‌ی شخصیت‌پردازی پرکشش کاراکتر‌های این سیت‌کام‌ها، تماشاگر را به دام‌ می‌اندازد.

ساینفلد اما از ابتدا تا انتها ابسورد است. قصه‌هایش واقعا مختص به یک اپیزود بیست و گاهی چهل دقیقه‌ای است و در اپیزودهای بعد ادامه پیدا نمی‌کند. بارها و بارها یکی از شخصیت‌ها در یک قسمت با شخصیتی از جنس مخالف دوست شده و در قسمت‌های بعد، هیچ خبری از او نشده است. داستان دنباله‌دار ندارد و به همین دلیل هم اصلا انسجام داستانی ندارد. در یک اپیزود کریمر یخچال‌اش را می‌فروشد یا جرج از ورود به یک رستوران منع می‌شود، اما در اپیزودهای بعد نه کریمر مشکل بی‌یخچالی دارد نه جرج مشکل ورود به رستوران. حالا فکر می‌کنید اینها تماشاگر را اذیت می‌کند؟ یا مثلا جری ساینفلد و لری دیوید (دیگر طراح سریال) حواس‌شان به این تناقض‌های داستانی نبوده؟ نه! درواقع موقع تماشای همان اولین اپیزودهای ساینفلد می‌فهمید که آن تکه‌های فوق‌العاده‌ی استندآپ‌ کمدی اول هر اپیزود، حکم آغاز دیالوگی یک‌طرفه با تماشاگر را دارد؛ انگار جری ساینفلد دارد به تماشاگر می‌گوید که «بنشین که می‌خواهم با شخصیت‌های محبوب‌ات برایت قصه‌ای تعریف کنم درباره‌ی گم‌ کردن ماشین در پارکینگ/ زدن حرفی نامناسب در یک جمع/ خریدن یک کاناپه‌ی نو/ ماندن توی رودربایستی/ شروع یک شغل جدید و....» تماشاگر هم این دیالوگ ناگفته را شنیده و پذیرفته. می‌داند که قرار نیست دنبال انسجام بگردد. فقط مثل بچه‌ی خوب می‌نشیند و یک داستان به‌غایت ابسورد با کاراکترهایی اغلب اغراق‌شده را تماشا کند تا به پوچی اتفاق‌های روزمره‌ی زندگی‌اش، به داستانی درباره‌ی هیچ‌چیز بخندد. جدا که هوشمندانه و فوق‌العاده است. تماشایش را از دست ندهید.

ساینفلد بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۸ در نه فصل و ۱۷۳ اپیزود از شبکه‌ی ان‌بی‌سی پخش شد.

2018-02-07 11:36:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
pooriya 6 اسفند 1396 - ساعت: 22:58
عالی بود، جذابیت مرموز سریال رو با قلم شیواتون به زیبایی توصیف کردید.
پاسخ دهید
شنبه ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره دوازدهم

شرایط لازم برای اکران فیلم فرهادی در ایران

2018-05-19 13:20:46 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۲ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره یازدهم

اینستاگرام آن اسب را پیدا کنید!

2018-05-12 13:19:29 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره دهم

هفته درخواست‌های مکرر مردمی

2018-05-05 13:06:54 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۳ ارديبهشت ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۲):آینه سیاه

نوستراداموس‌های عصر دیجیتال

2018-05-03 13:32:50 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۸ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره نهم

کاش برجام‌ت باشم!

2018-04-28 15:34:51 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۱): دوستان

سبکی لذت‌بخش هستی

2018-04-26 19:05:41 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱ ارديبهشت ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هشتم

جهانی بیاندیشیم، محلی عمل کنیم

2018-04-21 12:20:43 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۶ فروردين ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره هفتم

دلار ارزان ویژه جشنواره موجود است

2018-04-15 12:45:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۸ فروردين ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره ششم

استمرار موفقیت‌های ما در سال نو

2018-04-07 14:31:19 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره پنجم

خدمات توجیه و توقیف، طبق تعرفه‌ مصوب

2018-03-17 10:54:40 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره چهارم

ارائه مشاوره انواع اعتراض و بیشتر از آن

2018-03-11 13:35:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (30): شکارچی ذهن

دوستی با اژدها

2018-03-08 15:37:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۲ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سوم

مردی که گِل می‌گرفت، رفته است

2018-03-03 13:45:05 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره دوم

هر هنرمند عزیز، یک مبارز

2018-02-24 10:04:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۹): این ما هستیم

مردی که آنجا نبود

2018-02-22 11:35:52 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره یکم

گزارش وضعیت کنونی یا اصغر، تو کجایی؟

2018-02-17 14:32:14 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۸): شرلوک

در جست‌وجوی قطعه گم‌شده

2018-02-14 18:59:34 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
محمدصادق شایستهمحمدصادق شایسته

در حاشیه آراء داوران جشنواره فجر

مغزهای کوچک «ما» زنگ زده؟!

2018-02-12 05:39:35 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۶
علی مصلح حیدرزادهعلی مصلح حیدرزاده

داوران و مدیران محترم جشنواره، بازی پیچیده تقسیم جوایز را باختید!

2018-02-12 00:35:31 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
يكشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۹۶
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما - ویژه جشنواره 36 (شماره آخر)

بیانیه‌ هیات داوران اصلی

2018-02-11 15:04:18 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید