چهارشنبه، ۱۸ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۱:۳۶
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۲۷): ساینفلد

مورد عجیب جری ساینفلد

بله، بله، بله... همه می‌گویند و ما هم قبول داریم که فیلم‌سازی (یا سریال‌سازی، فرقی نمی‌کند) یک کار جمعی است و حاصل تلاش هماهنگ گروهی ده‌ها نفر که اگر یکی از اعضای گروه کارش را... خودتان بقیه‌اش را می‌دانید دیگر، نه؟ خب، به‌نظرتان چه باید گفت وقتی با مورد عجیبی نظیر جری ساینفلد روبه‌رو می‌شویم؟ کمدینی که با کمک دوستش سریالی را طراحی می‌کند، در نوشتن متن سریال نقش اصلی را دارد، کل فضاسازی و وقایع را براساس شخصیت واقعی خودش می‌چیند، نقش اصلی سریال را بازی می‌کند، با استندآپ‌هایی که در ابتدای هر اپیزود از اجراهای خودش می‌گذارد به آن قسمت سمت‌وسو می‌دهد، و درنهایت هم اسم شخصیت اصلی و اسم سریال را، رسما و علنا، بدون ذره‌ای رودربایستی، می‌گذارد جری ساینفلد! یک نمایش یک‌نفره‌ی کامل. و بعد چه اتفاقی می‌افتد؟ نه‌تنها تمام سیت‌کام‌ها و کمدی‌های آمریکایی که از دهه‌ی نود به بعد ساخته می‌شود مستقیم از حاصل کار او تأثیر می‌پذیرند، بلکه کتاب‌ها و مقالات دانشگاهی متعددی منتشر می‌شود درباره‌ی «فلسفه و ساینفلد» و نوع جدیدی از طنز که با این سریال شکل گرفته است. موفقیتی که از بسیاری از کارهای گروهی در اين چند دهه چشم‌گیرتر و تأثیرگذارتر است.

و حالا ساینفلد (Seinfeld) چیست؟ سیت‌کامی درباره‌ی چهار دوست، سه پسر و یک دختر، که سرگرم زندگی‌شان هستند و وقت آزادشان را یا در آپارتمان جری ساینفلد در نیویورک می‌گذرانند یا در رستورانی در همان نزدیکی. موقعیت آشنایی است، نه؟ یاد دوستان افتادید؟ یا چگونه با مادرتان ملاقات کردم؟ یا تئوری بیگ‌بنگ؟ بله، این نوع چیدن شخصیت‌ها و روابط و مکان‌ها در سیت‌کام‌های این دو دهه مشخصا از ساینفلد تأثیر گرفته؛ ویژگی‌هایی که در بعضی سریال‌ها با داستان‌ها و شخصیت‌های جدید جواب داده و در بعضی دیگر نه. اما اگر اینها دلایل اصلی جذابیت ساینفلد بود، قاعدتا الان و بعد از گذشت حدود سی سال از پخش فصل اول آن و سر رسیدن نمونه‌های جدیدتر و خوش رنگ‌ولعاب‌تر، تماشایش باید کمی کسالت‌بار (همراه با حس ازمدافتادگی) می‌شد دیگر، نه؟ اما چطور است که دقیقا برعکس این اتفاق افتاده؟ یعنی اتفاقا برای کسانی که مثل نگارنده شیفته‌ی دوستان و تئوری بیگ‌بنگ اند، ‌ساینفلد تازگی و جذابیتی خاص (از نوع روشنفکرانه) دارد؟

بیایید بحث را از جایی دیگر پی بگیریم: اواسط ساینفلد، فکر کنم فصل چهار یا پنج، طی چند اپیزود شوخی بی‌نظیری با خود سریال می‌شود. این‌که جری ساینفلد و دوست صمیمی‌اش جرج کاستانزا تصمیم می‌گیرند سریالی کمدی برای شبکه‌ی ان‌بی‌سی (یعنی پخش‌کننده‌ی ساینفلد) بسازند. طرح سریال را می‌نویسند و پایلت (قسمت اول) آن را می‌سازند. طرح سریال چیست؟ «سریالی درباره‌ی هیچ‌چیز». بازیگر اصلی آن کیست؟ «جری ساینفلد». شخصیت‌های سریال چه کسانی هستند؟ «دوستان جری، یعنی جرج و کریمر و الین، البته با بازی بازیگرانی متفاوت». نتیجه چه می‌شود؟ «ان‌بی‌سی از پایلت خوشش نمی‌آید و طرح‌شان را رد می‌کند!» در آن چند اپیزود، جری بارها و بارها روبه‌روی مدیران کمپانی ان‌بی‌سی می‌نشیند و توضیح می‌دهد «سریالی درباره‌ی هیچ‌چیز» یعنی چه. و تک‌تک جمله‌هایش، توضیح همان سریالی است که او دارد درش بازی می‌کند و ما داریم تماشایش می‌کنیم. و همین «هیچ‌چیز» در گذر زمان تبدیل می‌شود به مهم‌ترین وجه متمایز میان ساینفلد و آثار متعاقب‌اش. یعنی در شرایطی که زندگی روزانه‌ی چند جوان تم اصلی هر سه سیت‌کام موفقی است که بالاتر نام‌شان آمد، هیچ‌یک از آنها نخواست یا نتوانست ذات ساینفلد را از آن خود کند و سریالی بسازد درباره‌ی هیچ‌چیز. همه‌ی این آثار یک خط داستانی پررنگ دارند. یک داستان اغلب عاشقانه (راس و ریچل، تد و رابین) که در سایه‌ی شخصیت‌پردازی پرکشش کاراکتر‌های این سیت‌کام‌ها، تماشاگر را به دام‌ می‌اندازد.

ساینفلد اما از ابتدا تا انتها ابسورد است. قصه‌هایش واقعا مختص به یک اپیزود بیست و گاهی چهل دقیقه‌ای است و در اپیزودهای بعد ادامه پیدا نمی‌کند. بارها و بارها یکی از شخصیت‌ها در یک قسمت با شخصیتی از جنس مخالف دوست شده و در قسمت‌های بعد، هیچ خبری از او نشده است. داستان دنباله‌دار ندارد و به همین دلیل هم اصلا انسجام داستانی ندارد. در یک اپیزود کریمر یخچال‌اش را می‌فروشد یا جرج از ورود به یک رستوران منع می‌شود، اما در اپیزودهای بعد نه کریمر مشکل بی‌یخچالی دارد نه جرج مشکل ورود به رستوران. حالا فکر می‌کنید اینها تماشاگر را اذیت می‌کند؟ یا مثلا جری ساینفلد و لری دیوید (دیگر طراح سریال) حواس‌شان به این تناقض‌های داستانی نبوده؟ نه! درواقع موقع تماشای همان اولین اپیزودهای ساینفلد می‌فهمید که آن تکه‌های فوق‌العاده‌ی استندآپ‌ کمدی اول هر اپیزود، حکم آغاز دیالوگی یک‌طرفه با تماشاگر را دارد؛ انگار جری ساینفلد دارد به تماشاگر می‌گوید که «بنشین که می‌خواهم با شخصیت‌های محبوب‌ات برایت قصه‌ای تعریف کنم درباره‌ی گم‌ کردن ماشین در پارکینگ/ زدن حرفی نامناسب در یک جمع/ خریدن یک کاناپه‌ی نو/ ماندن توی رودربایستی/ شروع یک شغل جدید و....» تماشاگر هم این دیالوگ ناگفته را شنیده و پذیرفته. می‌داند که قرار نیست دنبال انسجام بگردد. فقط مثل بچه‌ی خوب می‌نشیند و یک داستان به‌غایت ابسورد با کاراکترهایی اغلب اغراق‌شده را تماشا کند تا به پوچی اتفاق‌های روزمره‌ی زندگی‌اش، به داستانی درباره‌ی هیچ‌چیز بخندد. جدا که هوشمندانه و فوق‌العاده است. تماشایش را از دست ندهید.

ساینفلد بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۸ در نه فصل و ۱۷۳ اپیزود از شبکه‌ی ان‌بی‌سی پخش شد.

2018-02-07 11:36:37 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
نظرات شما: (۱)
pooriya 6 اسفند 1396 - ساعت: 22:58
عالی بود، جذابیت مرموز سریال رو با قلم شیواتون به زیبایی توصیف کردید.
پاسخ دهید
پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۹): پل

داستان دو شهر

2018-11-08 10:06:10 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

«مغزهای کوچک زنگ‌زده» و اتهام کپی‌کاری

وقتی از کپی‌کاری حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟

2018-11-05 13:34:49 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وششم

تحریم‌ها اثری نداشت

2018-11-03 09:08:19 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۵ آبان ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وپنجم

احتمال کوچ برنامه نود به شبکه نمایش خانگی

2018-10-27 14:22:26 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وچهارم

بومی‌سازی کن و اسکار

2018-10-20 15:29:40 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۸): اجسام نوک تیز

چاقویی که نمی‌برد

2018-10-18 15:52:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌وسوم

حرکت به سوی سینمای خودکفا

2018-10-13 15:50:09 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ودوم

پیشنهاد تاسیس سامانه مردمی جمع‌آوری

2018-10-06 15:04:59 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۷ مهر ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ویکم

طرح مالیات بر سیاه‌نمایی افزوده

2018-09-29 12:57:50 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۴ مهر ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۷): فصل دوم «۱۳ دلیل برای...»

وقتی هدف وسیله را توجیه می‌کند

2018-09-26 11:47:21 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره سی‌ام

راهنمای انتخاب سوژه مجاز

2018-09-22 12:37:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و نهم

طرح ملی رده‌بندی چهره‌ها

2018-09-15 14:18:47 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «همه می‌دانند» که در جشنواره‌ تورنتو نمایش داده شد

کدام اصغر فرهادی؛ مساله این است!

2018-09-15 13:33:12 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۲۲ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره «رم» فیلم تازه آلفونسو کوارون که در جشنواره‌ فیلم تورنتو نمایش داده شد

این قرار است بهترین فیلم سال باشد؟

2018-09-13 11:59:15 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
چهارشنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۷
حسین معززی‌نیاحسین معززی‌نیا

درباره‌ «نخستین انسان» ساخته دیمین شزل که در جشنواره تورنتو نمایش داده شد

سفر شخصی

2018-09-12 11:50:17 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۷ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هشتم

انتخاب، وظیفه شماست!

2018-09-08 12:12:04 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۱۰ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و هفتم

راهکارهای بنیادین برای کاهش تنش‌ها

2018-09-01 14:18:06 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۳ شهريور ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و ششم

تکثیر تاسف‌انگیز دموکراسی

2018-08-25 15:22:23 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
پنجشنبه ۱ شهريور ۱۳۹۷
کوثر آوینیکوثر آوینی

دروغ‌های حقیقی (۳۶): تاج

اهمیت ملکه بودن

2018-08-23 16:25:27 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید
شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷
جلال سمیعیجلال سمیعی

آخ سینما (دوره چهارم) شماره بیست و پنجم

جوابیه پول‌های نامعلوم به افکار عمومی

2018-08-18 12:41:00 iCinema - آی سینما؛ اخبار سینمای ایران و جهان
به اشتراک بگذارید fb tw gp pi
نظر دهید